Voor ik ook maar iets uit de doeken doe over dit gegeerde onderwerp/enigma, wil ik graag eerst even de puntjes op de “i” zetten. Wanneer je in een cultuur leeft, woont en werkt die in bepaalde opzichten (in dit geval vrijheid van meningsuiting) haaks op je eigen culturele waarden, normen en overtuigingen staat, kunnen frustraties eerder regel dan uitzondering zijn. Dit is geen blasé negativiteit; dit is de harde realiteit. Deze ervaring kan moeilijke momenten met zich meebrengen, maar tot nu toe wegen de positieve elementen van China nog steeds zwaarder dan de negatieve (voor mij althans). Het land van de rode vlag (ben er redelijk zeker van dat ik er één achter m’n naam heb staan) heeft mij de kans gegeven om de carrière die ik ambieer, en tegelijkertijd mijn hobby en passie, een startersboost te geven. En na deze Mahatma Ghandi inleiding kom ik dan nu aan bij: Censuur in China?!

Was het Mao zo simpel!

Jonah M. Kessel, jonahkessel.com

Mijn flauwe humor overstijgt alle grenzen. “China en censuur” rolt van de tong als “Jip en Janneke” en lijken net zo vaak hand in hand te gaan waar je ze ook ziet of hoort. Maar er schijnt toch een klein misverstand te heersen onder menig westerling, namelijk dat het vermelden van “Mao (Zedong)” onmiddellijk tot een bombarie aan rode vlaggen zal leiden. ZO simpel (of “erg,” hangt ervanaf hoe je het benadert) is het niet. Was dat maar zo. Uit mijn nederige ervaring leid ik af dat de gecensureerde inhoud onder valt te brengen in twee categorieën: Godslastering en Gezichtsverlies.

Hier volgen twee voorbeelden, genomen uit enkele van mijn eigen artikels die op gecensureerde stapel zijn geëindigd. De originele artikelen zijn veilig bij mij ondergebracht maar hebben het daglicht nooit mogen zien… Ik pink een traantje weg.

Godslastering

“Sometimes Chinese culture just makes sense. Many believe that Mao Zedong required all his generals to master the art of playing Weiqi. The game can provide an insight into a player’s personality and strategic thinking. Speaking of tactics, Sunzi had a point too.” (Uit “The Art of the Wardrobe,” over de evolutie van mannenmode in dit grote land.)

Dit was, en ik citeer, “Complete nonsense. Pure leugens.” Tja, om heel eerlijk te zijn, ik had er maar even aan moeten denken dat Weiqi een van origine Japans bordspel is – genaamd GO — en dat wordt niet op prijs gesteld. Mao en zijn generaals zouden het bord met geen tang hebben aangeraakt — hoewel er toch echt meerdere (VPN ondersteunde) bronnen zijn te vinden die het tegenovergestelde beweren. Mao die de catwalk komt opgehuppeld in z’n unisex pakje of China geplaatst in een complete hardcore SM kelder metafoor, zijn blijkbaar geen probleem. Het vergt soms krabben en bijten om die fijne rode lijn niet te overschrijden.

Gezichtsverlies

“Vogue (U.S.) magazine, published by global powerhouse Conde-Nast Publishing, celebrated its 120th anniversary in 2012 […] Yet the publication’s Chinese edition also made headlines across the world for a less flapper-dress-fabu move. It offended an international Vogue pact aimed against the use of underage and underweight models in September of this year.” (Uit “Top 10 China Fashion Moments 2012.”)

Ah, Vogue en gezichtverlies. Hoe ironisch voor een industrie die geheel om het uiterlijk draait. Ik verontschuldig me nu al voor de wrok die door de komende uitleg heenschemert; gecensureerd worden door Vogue China, een internationaal tijdschrift dat ik aanbid, voelde als een messteek in mijn modieuze hart.

Jonah M. Kessel, jonahkessel.com

Voor deze paar zinnen ben ik door mijn baas stante pede op het matje geroepen om mezelf nader te verklaren, hoe militaristisch, want de assistent van Vogue China’s hoofdredactrice Angelica Cheung– een tijdschrift dat ook tot China International Publishing Group behoort — had luidkeels aan mijn bazen verkondigd, “Die buitenlandse expert liegt; waar haalt ze dat vandaan?!” Feest. Ook was ik erin geslaagd “valselijk” te vermelden dat Mevrouw Cheung zich had verontschuldigd in een interview met Vogue UK. Groter feest. Een klein voorbeeld van mijn onvergeeflijke buitenlandse onwetendheid.

Het enige wat ik op dat punt kon doen, was elke beschuldiging met een – wederom door VPN ondersteunde – link te weerleggen. Het mocht uiteindelijk allemaal niet baten, want Cheung heeft na een uur van beschuldigingen en weerleggingen, het heft in eigen handen genomen en gezegd, “Delete, delete, delete.” Dit kwam “hard” aan aangezien mijn stukje nu, niet alleen bij mijn eigen bazen maar ook bij Vogue China, te boek kwam te staan als “laster.” In mijn ogen was de hele zaak puur een kwestie van juten aardappelzak-flatterend gezichtsverlies.

Overigens heb ik nog een appeltje met U te schillen, Mevrouw Cheung. Over “geen gezicht” gesproken, ik censureer bij deze uw outdated asymmetrische kapsel. Zo. Excuses, dat moest mij even van het bloedende fashionista hart.

Bloed, zweet en (bijna) tranen

“Je liegt.” Niet de woorden die je van je baas wil horen (misschien dat sommigen een sado-masochistische kick krijgen uit zo’n zweepslag, maar ik alleszins niet). Er wordt jammer genoeg op de man gespeeld, niet op de bal, en wanneer het gebeurt, voel ik me net weer even oud als toen ik voor het eerst werd voorgelezen uit Jip en Janneke — wie had ooit kunnen denken dat die twee zo’n impact zouden hebben op mijn verdere leven en carrière? Je kunt dan nog bloed, zweet en tranen in je zorgvuldige research stoppen; wat je door de Great Firewall niet ziet, bestaat niet.

Naar mijn mening is het onprofessioneel om iemand een leugenaar te noemen omdat je zelf misschien niet beter weet en is zo’n reactie een duidelijke indicatie van de enorme mate waarin men hier wordt afgeschermd (“beschermd,” sorry) van de rest van de wereld. Cat Eyed zonnebrillen zijn nog in lieve mensen; oogkleppen al lang niet meer — hoe denigrerend dit ook moge klinken. Aan de andere kant, de baas doet ook maar wat hem wordt geïnstrueerd van bovenaf. Je weet wat je kunt verwachten wanneer je voor de Chinese staatsmedia gaat werken. Het is soms een vorm van mentale SM, maar… No pain, no gain.