Met veel pracht en praal werd op 2 februari 1421 Beijing ingewijd als de nieuwe hoofdstad van China. Op de eerste dag van het nieuwe jaar begon er maand vol festiviteiten, banketten en ander vermaak voor alle genodigden. Onder hen maar liefst 28 staatshoofden uit Azië, India, Afrika en het Midden-Oosten. Tussen 1405 en 1419 had Zheng He, eunuch, ontdekkingsreiziger en admiraal, in opdracht van keizer Yongle, vijf grote zeereizen gemaakt in het gebied van de Indische oceaan en er voor gezorgd dat het keizerlijk tribuut-systeem substantieel was uitgebreid.

Net als de zeereizen was ook de inwijding van het nieuwe Keizerlijk paleis en de hoofdstad, een uitgelezen moment om iedereen te laten zien dat China het middelpunt van de beschaafde wereld was. En wie wilde daar nou niet bij horen? De meeste aan China grenzende landen waren zogeheten tribuutlanden; dit hield in dat het desbetreffende land één of meerdere keren per jaar een delegatie naar de Chinese keizer stuurde. De delegatie nam natuurlijk een grote hoeveelheid geschenken mee en deed tijdens de audiëntie bij de keizer de kowtow, het ultieme eerbetoon en teken van respect. Op deze elegante wijze wilde China openlijke conflicten voorkomen. China was niet uit op kolonisatie, macht en invloed vonden hun weg door middel van handel en door de anderen te imponeren met het hoge niveau van beschaving.

China en haar buurlanden anno 2016

Een aantal eeuwen later en heel wat buitenlandse ervaringen rijker zijn China’s relaties met de buurlanden in de 21e eeuw heel wat gecompliceerder. Uitgangspunt zijn nog steeds de vijf principes van vreedzame co-existentie zoals die door Zhou Enlai (minister van buitenlandse zaken van 1949 tot 1958) zijn geformuleerd: mutual respect for territorial integrity, non-agression, non-interference, equality & cooperation, harmony without uniformity. China kan het zich echter niet langer veroorloven rustig af te wachten tot de rest van de wereld naar het Rijk van het Midden komt.

Natuurlijk zijn er met alle buurlanden bilaterale diplomatieke betrekkingen. Daarnaast zijn er samenwerkingsverbanden zoals de Asian Pacific Economic Co-operation (APEC) , Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) en de Shanghai Cooperation Organisation (Eurazië) waar China zich graag bij aansluit.

Bij toerbeurt organiseren de leden van deze samenwerkingsverbanden jaarlijkse conferenties. China grijpt deze gelegenheden aan om zich van haar beste kant te laten zien. Net als bij de inwijding van de Verboden Stad in 1421, probeert China tegenwoordig met bijeenkomsten in eigen huis indruk te maken. Nog vers in ons geheugen staat de APEC-meeting van 2014, die in Huairou (een voorstad van Beijing) werd georganiseerd. Er verrees een prachtig conferentieoord vlakbij de Chinese Muur en de inwoners van Beijing konden tijdens de conferentie genieten van een prachtige blauwe en vooral schone lucht. “APEC blue” is nog steeds een begrip in Beijing.

China en internationale infrastructuur

Onder President Xi Jinping gaat China nog een stapje verder. Hij lanceerde in 2013 het Silk Road Economic Belt & 21st Century Maritime Silk Road, kortweg het Belt & Road Initiative, ook wel One Belt One Road genoemd. Infrastructuur wordt hiermee een belangrijk onderdeel van de regiopolitiek. China probeert economische minder sterke buren een handje te helpen en misschien ook een beetje aan zich te binden. Het motto is connectivity & cooperation. De route over land is eigenlijk een revitalisering van de eeuwenoude Zijderoute en het maritieme element is gericht op de Zuid-Chinese zee, hetzelfde gebied als de zeereizen van Zheng He.

Speciaal voor de financiering van de projecten die binnen One Road & One Belt vallen, is de Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) in 2014 opgericht. De AIIB heeft 57 potentiële leden (het verdrag is nog niet ondertekend en actief). Nederland behoort tot deze potentiële leden, China is echter de intiatief-nemer en zal een grote vinger in de pap hebben. Het Silk Road Fund, gelanceerd in 2014 is zelfs volledig Chinees staatseigendom. Het eerst project is de financiering van een waterkrachtcentrale in Pakistan.

Meer nog dan in de tijd van keizer Yongle, voert het economisch motief de boventoon in de relaties van China met de buurlanden. Nog steeds maakt China graag indruk op de rest van de wereld met mooie grote megalomane projecten, of het nu het Keizerlijk paleis is het Olympisch Stadion, al moet het daarvoor tegenwoordig wel meer naar buiten treden.

China en de buurlanden, lezing op 19 februari in Beijing door China Inside.