Chinezen in Nederland

Ik heb lang genoeg in China gewoond en met Chinezen gegeten om voorbereid te zijn op smakgeluiden tijdens het eten. Ik was daarom niet echt meer geshockeerd door het aantal decibellen dat mijn schoonvader ’s ochtends tijdens het eten van zijn noodles produceerde. Maar ik kon maar niet wennen aan het feit dat juist mijn schoonmoeder elke keer als ze tegenover me zat ongegeneerd een boer liet. In de maand dat ze Nederland bezochten brachten we vijf dagen samen met mijn ouders door in een zespersoonsappartment op Terschelling. Het was bewonderenswaardig hoe ze, onder de bezielende leiding van hun dochter, tegen die tijd bijna geruisloos konden eten.

Bu tai nan chi

Bing

Bing

Hoewel mijn schoonvader zonder veel problemen zijn tanden in alles dat hem werd voorgeschoteld leek te zetten bleek mijn schoonmoeder toch meer moeite te hebben met het eten. De twee grootste problemen: te koud en te zoet. Dapper probeerde ze het Nederlandse ontbijt. Toen ik haar op een droog stuk knäckebröt zag knabbelen vertelde ik haar dat ze er iets op moest doen. Toen ik weer opkeek van m’n eigen broodje kaas was ze hetzelfde plakje knäckebröt belegd met een dun laagje boter weg aan het werken.

Een paar dagen later nam ze een broodje jam. Dat bleek veel te zoet, zoals de meeste Nederlandse zoetigheden. Geen nood, ze smeerde gewoon wat mosterdsaus over de jam om de smaak te neutraliseren. Toen ik haar een keer vroeg wat ze van het Nederlandse ontbijt vond was het hilarische antwoord: ‘Bu tai nan chi’; niet heel erg vies. De weken erna ben ik toch steeds voor haar op zoek gegaan naar alternatieven, want haar gezicht sprak boekdelen.

Het eten in de noordelijke provinciën van China waar mijn schoonouders vandaan komen lijkt in bepaalde opzichten wel een beetje op dat van Nederland. Er wordt veel gekookt met aardappels en meel is een belangrijk bestanddeel van het eten. Maar waar wij dat gebruiken om brood te maken maakten mijn schoonouders er jiaozi (dumplings), noodles en bing (een soort dunne pannekoeken) van. Gezien de klachten over het knäckerbröt was het opmerkelijk hoe smakelijk ze die droge, gesneden bing zaten weg te werken terwijl ik er een dag later spontaan constipatie van kreeg.

Okay, dus meelproducten vielen in de smaak. Maar dan moesten ze wel warm zijn. Knäckebröt en brood waren overduidelijk een no-go, maar pannenkoeken en poffertjes werden positief ontvangen. Ook de croissants bij het ontbijt in het weekend gingen er goed in. Als ze iets ontdekten dat wel in de smaak viel kreeg het meestal een nadrukkelijk plekje in het dagelijkse eetpatroon. Zo trof ik tijdens de lunch soms een half verorberd pak rondokoeken aan (net niet te zoet) en greep ik mis op het brood omdat ze tosti’s (warm!) hadden leren maken.

Kaassnijwerk

'East meets West' aan de ontbijttafel

‘East meets West’ aan de ontbijttafel

Uiteindelijk vormde zich na enkele dagen een bijzonder schouwspel. Terwijl ik mijn Nederlandse ontbijtje zat te nuttigen zat het tweetal slurpend tegenover me aan de ochtendnoodles. Het werd mij aangeboden, maar ondanks dat ik in China heb leren genieten van een warme lunch was een kom noodles op de nuchtere maag me toch net iets teveel gevraagd. Maar voor onze Chinese gasten moest het eten toch echt warm zijn. Vol afgrijzen keek mijn schoonmoeder naar die rare Hollanders die in de wind op de rondvaartboot zaten te smullen van een ijsco.

Zelfs in de hete julimaand van dit jaar waren koude drankjes geen optie voor mijn schoonouders. Maar heet water, het nationale drankje in China, werd er niet aangeboden dus probeerden ze zo nu en dan iets anders uit. Bij een dappere poging van mijn schoonmoeder om een “koffie verkeerd” te proberen bleek zelfs die nog te sterk. En steeds die verse muntthee ging vervelen. Maar er was uiteindelijk een topper die voor herhaling… veel herhaling… vatbaar was: warme chocolademelk met slagroom. En zo gebeurde het dat, terwijl ik op een terrasje bij 30 graden een koud witbiertje zat weg te klokken, mijn schoonouders tegenover me zaten te genieten van een heerlijke warme kop Chocomel.

Het is een soort leedvermaak van Chinezen om buitenlanders voor het eerst met stokjes te zien eten. Stiekem lachen ze om dat gestuntel. En alsof het een soort hogere wiskunde is zijn ze soms stomverbaasd als ze er eentje treffen die ze moeiteloos kan gebruiken. Het voelde dan ook als een soort zoete wraak om te zien hoe sommige Chinezen minder bedreven zijn in het gebruik van westers bestek. Het gehannes deed me denken aan een peuter die voor het eerst zelf z’n eten mag snijden. En het resultaat van de poging van mijn schoonmoeder om plakjes van een blok kaas te snijden zou zo geëxposeerd kunnen worden in het Krüller Müller museum.

Wapas

Een belangrijk verschil tussen de westerse en de Chinese manier van eten is dat je in China zelden een maaltijd voor jezelf bestelt in een restaurant, tenzij het een kom noodles is, die deel je in principe niet. In China wordt doorgaans een aantal verschillende gerechten besteld met rijst erbij. Die gerechten komen op het midden van de tafel te staan en worden dan gedeeld, wat vaak vergemakkelijkt wordt door een grote ronde draaischijf in het midden van een ronde tafel. Je kunt je voorstellen dat onbekendheid met de westerse manier van (uit)eten en het moeten bestellen van één gerecht van de menukaart dan nogal eens tot een teleurstelling kan leiden.

Bij toeval vonden we echter een manier van eten die mijn schoonouders bijzonder goed leek te bevallen: wapas (“wereld tapas”). Het concept met de grote hoeveelheid kleine in- en uitheemse gerechtjes die je kon bestellen en proeven bleek een succes. Zat er iets bij wat ze niet lustten dan aten wij het wel op. En het zien van al die gerechtjes op tafel voelde bijna als thuis…

Na zo’n uitstapje waren mijn schoonouders wel verbaasd over de prijs die we in Nederland betalen om te gaan uiteten. In China zit er niet zo gek veel verschil tussen de kostprijs van zelf koken en uiteten gaan. Dat ligt in Nederland wel anders. Ze begrepen dan ook al snel dat uiteten echt iets is voor speciale gelegenheden en niet iets dat je meerdere keren per week doet. Wat ik gezien de onvoorspelbare oprispingen van mijn schoonmoeder niet eens zo erg vond.

Toen ik bij hun vertrek aan mijn schoonmoeder vroeg of ze überhaupt iets zou missen van het eten in Nederland bleek ze toch een favoriet gevonden te hebben: de lekkere yoghurt, die was stukken beter dan in China. En de warme chocolademelk natuurlijk!

China2025.nl-blogger Ed Sander had deze zomer zijn Chinese schoonouders op bezoek. In een reeks artikelen deelt hij zijn belevenissen. Lees hier deel 1 van Chinezen over de vloer: Nederland door Chinese ogen.