Foto's door Inge Schouten

Foto’s door Inge Schouten

Op zijn grote stoel van een Nederlandse designer zoekt Melle Hendrikse naar het antwoord op de vraag waarom mensen naar C-Space, zijn kunstgalerie, moeten komen. In een enorme ruimte waar installaties direct de aandacht trekken, schilderijen een ‘wow-gevoel’ opwekken en beelden vragen oproepen, blijft Melle bescheiden. ‘De ruimtes hier zijn veel groter en ook het karakter is anders dan in Nederland.

Paspoortje

Naam: Melle Hendrikse (43)
Was hiervoor: Adviseur bij ministerie van Financiën
In China sinds: 2008
Gedronken: Engelse thee
Opvallendste quote: ‘Het tekenen van een contract is het begin van de onderhandeling.’

Toch startte Melle als een van de eersten met een culturele uitwisseling waarbij hij kunstenaars tijdelijk in zijn galerie liet werken om vervolgens het resultaat te exposeren. Dit doet hij nog steeds. De plek Caochangdi, waar C-Space tegenwoordig gevestigd is, lijkt een apart dorpje buiten het drukke centrum van Beijing. ‘Buitenlandse kunstenaars die ik nu een “residency” bied, vinden deze plek juist inspirerend. Daarbij denk ik dat de uitwisseling van gedachten en werken ook voor Chinese kunstenaars weer nieuwe perspectieven biedt.’

Exclusiviteit

Naast deze culturele uitwisseling houdt Melle zich bezig met het verkopen en exposeren van kunst. Ook bemiddelt hij tussen koper en verkoper en probeert daar een percentage tussen te krijgen. Als verzamelaar van Chinese kunst, zonder enige ervaring in de kunstmarkt, kwam Melle acht jaar geleden naar Beijing om zijn eigen galerie te beginnen ‘Ik had niet zozeer een fascinatie voor China, maar juist specifiek voor de Chinese kunst. Toen ik steeds meer werk ging verzamelen en bestuderen, was het een logische stap om deze kant op te gaan’. Iets wat Melle continue bezig houdt, is het vinden van nieuwe, veelbelovende kunstenaars. ‘Die wil je aan je binden.’ Hiervoor struint hij academies af en bezoekt veel studio’s. ‘Het komt weinig voor dat kunstenaars op de academie al opvallen omdat zij dan nog weinig eigen visie hebben door het traditionele karakter van de opleiding.’ Toch maakte Melle soms een uitzondering.

Belangrijk voor Melle is altijd dat de kunstenaar hem een zekere mate van exclusiviteit kan bieden, dat alle werken die verkocht worden via C-Space worden verhandeld. Op dit moment vertegenwoordigt Melle ongeveer tien Chinese kunstenaars en werkt daarnaast met enkele buitenlanders samen op projectbasis. Dit houdt in dat zij samen een expositie maken en dat de opbrengsten van het verkochte werk gedeeld worden.

Kinderschoenen

De Chinese hedendaagse kunstmarkt staat volgens Melle nog in de kinderschoenen en loopt beslist niet voor op de westerse markt. ‘Het verzamelen is een vrij nieuw fenomeen, de markt is nog ruw. Alleen de Chinese bovenklasse koopt hedendaagse kunst en die is hier erg klein,’ Wel valt het Melle op dat steeds meer jonge mensen beginnen met het kopen van kunst. Toch mist er vaak context waardoor men nog niet weet hoe met hedendaagse kunst om te gaan. ‘In Nederland bezoek je als kind vaak het Van Gogh museum of het Stedelijk Museum, dat biedt perspectief. Hier ontbreekt dat.’ Ondanks dat de markt nog veel kan groeien, ziet Melle zeker een ontwikkeling. ‘Sinds 2004 kwam die in een stroomversnelling door internationale belangstelling.’ Momenteel zitten er ongeveer 45 galeries in Caochangdi, terwijl dat aantal vijftien jaar geleden nog op één hand te tellen was. Onder zijn klanten is het gros Chinees terwijl dat voorheen voornamelijk buitenlanders waren. Iets wat de Chinese kunstmarkt typeert is de speculatieve kijk op de hedendaagse kunst. Er wordt geïnvesteerd in werken van jonge kunstenaars om die later met winst door te verkopen. Veel transacties lopen via een veilinghuis en laat dat nu precies de reden zijn waardoor er geen normale markt tot stand kan komen.

‘De markt loopt vast’

Veilinghuizen manipuleren. Veel verkopen zijn ‘fake’ en objecten worden op een te hoge waarde geschat. Waarom? ‘De verkoper wil een goed resultaat in de boeken zetten,’ legt Melle uit, ‘daarom wordt er een “fake” bedrag afgehamerd.’ Daarnaast worden veel transacties nooit helemaal afgewikkeld. De manier hoe men hier met de hedendaagse kunstmarkt omgaat, is volgens Melle dan ook niet gezond. ‘Uiteindelijk loopt de markt vast. Je ziet nu al gebeuren dat het tegen de grenzen aanloopt.’ De betalingsmoraal zou hier anders zijn waardoor het vaak gebeurt dat mensen hun afspraken niet nakomen. ‘Als iemand zegt een schilderij te willen kopen, moet je er niet vanuit gaan dat hij dat werkelijk doet.’ Hierdoor ontstaat een gevaarlijk spanningsveld voor de galeriehouder om oprecht geïnteresseerde kopers te onderscheiden van niet-geïnteresseerden. ‘Het kan voorkomen dat je een echte koper laten lopen omdat je denkt dat je al beet hebt. Je moet hiermee leren omgaan.’

Waakhond in de kunst

De hedendaagse kunstmarkt krijgt ‘nagenoeg nul’ steun van de overheid maar de overheid censureert wel in de branche. Het is moeilijk voor te stellen dat moderne, soms abstracte kunst gecensureerd kan worden. Hoe lever je kritiek op een niet-figuratief werk? ‘Natuurlijk moet een expositie niet expliciet gaan over de politieke situatie van Tibet of over pornografie. Daarnaast is de plek van groot belang.’ Melle legt uit dat er minder ogen gericht zijn op Caochangdi, omdat er niet zoveel mensen komen als in het populaire 798 district. Ook is Beijing minder vooruitstrevend dan bijvoorbeeld Shanghai. ‘Dit heeft te maken met de lokale overheid die daar minder streng is en ruimte laat voor experimentele initiatieven.’ Melle zit rechtop in de fauteuil, zijn armen hangen over de brede armleuningen. Hij raadt aan het drukke 798 te bezoeken. Hij oogt tevreden. Enigszins onder de radar in Caochangdi kan hij juist experimentele kunst aankopen en naast ondernemer vooral liefhebber blijven.

De Mini-Deal

In deze vaste rubriek kiezen de ondernemers een van de vele meegebrachte typisch Nederlandse cadeautjes uit Nederland. Het gaat om een symbolisch item dat staat voor wat zij het meest missen in China. In ruil hiervoor geven de ondernemers een presentje terug dat iets zegt over de manier waarop zij zich in China handhaven.
Drankje geknipt_smallAfgesneden doekjesNaast het Nederlandse snoepgoed, de nieuwsmedia en andere spullen die naar Hollandse gewoonten verwijzen, hoeft alles met betrekking tot het Koningshuis niet uitgestald te worden. ‘Ik ben helemaal niet Koningsgezind.’ Wat Melle wil is duidelijk. Drop. ‘Vorige week heb ik al stroopwafels gekregen, maar dit miste nog. Lekker. Dat is zeker aan mij besteed.’ Zelf geeft Melle een boek over een expositie die hij faciliteerde in het Today Art Museum in Beijing. Een expositie met portretten van enkel Nederlandse en Chinese kunstenaars. Doel is elkaar kennis te laten maken met de verschillende, culturele achtergronden om zo nader tot elkaar te komen. ‘Het symboliseert de culturele uitwisseling en het investeren in een relatie. In China is dat onlosmakelijk met zakendoen verbonden.’