Onlangs vierde WTC Rotterdam de 50e verjaardag van de World Trade Centres Association. Het WTC hecht waarde aan het bespreken van actuele punten, waaronder de rol van China en de V.S. op het wereldtoneel. Mede om deze reden werd professor Rob de Wijk, director aan The Hague Centre for Strategic Studies, uitgenodigd om een lezing te geven over zijn nieuwe boek “De nieuwe wereldorde: hoe China sluipenderwijs de macht overneemt”. Ik werd gevraagd om zitting te nemen in het panel voor een discussie hierover.

Graag deel ik mijn visie en argumenten daarover in dit blog.

Verschillende visies

Prof. De Wijk maakt een aantal terechte punten en heeft scherpe observaties. Met een goed aantal punten uit zijn boek kan ik dan ook mee gaan. Toch ben ik het oneens met het fundamentele argument dat China een worldwide threat vormt, zoals hij beschrijft in zijn conclusie.

Prof. De Wijk kijkt vanuit een security advisor perspectief, terwijl ik kijk met de blik van een zakenvrouw met een Chinese achtergrond. Ik durf wel te stellen dat ik China door en door ken.

Ik wilde het publiek niet laten kiezen tussen deze twee perspectieven, maar ik denk wel dat het erg belangrijk is dat de verschillende visies worden besproken. Het publiek hoeft niet bang gemaakt te worden of één kant op te worden getrokken, maar heeft juist recht op 360° (volledige) informatie. Daarmee zullen zij beter in staat zijn om hun eigen conclusies te trekken.

China en haar rol in de wereld

Rob de Wijk zet de opkomst van China en de gevolgen die dat voor ons heeft op een bewonderenswaardige manier uiteen. De boodschap die ik er vooral uit haal, is dat de steeds grotere rol die China op het wereldtoneel speelt vraagt om een reactie van onze kant.

Ik vind wel dat de Wijk zijn verhaal hier en daar wat te dramatisch aanzet, maar dat heeft er denk ik alles te maken dat hij van huis uit een analist van diplomatieke en militaire zaken is. Ikzelf heb enerzijds het perspectief van iemand die in China is geboren en opgegroeid, en anderzijds van iemand die middenin de handelsrelatie tussen Nederland en China staat.

Terecht stelt Rob de Wijk in zijn boek dat China vooral bezig is met China. De drijvende kracht achter het internationaal optreden is vooral het behartigen van de eigen belangen, en bevorderen van de interne stabiliteit. Ik vind het belangrijk om daarbij nadrukkelijker te stellen dat China, door deze naar binnen gekeerde focus, niet uit is op wereldheerschappij als zodanig.

Wanneer je echter als Chinese regering de levens van 1,4 miljard mensen wilt verbeteren, ben je al gauw gedwongen de hele wereld daarbij te betrekken. Onderschat niet hoe moeilijk het is om als regering op die schaal te moeten presteren. Bedenk hoe gecompliceerd het bestuur van Nederland met zijn 17 miljoen inwoners is en vermenigvuldig dat dan met een factor 80.

Rob de Wijk ziet daarom terecht de dreiging dat China de wereldwijde regels naar zijn hand wil zetten om zeker te zijn dat wat nodig is voor de stabiliteit en welvaart voor het eigen land wordt verkregen. Maar opnieuw: China opereert hierbij vanuit een defensief en niet vanuit een offensief perspectief. Een belangrijk praktisch en psychologisch gegeven.

Het Westen overheerst – voorlopig

Verder beschrijft de Wijk in zijn boek het Westen als ‘in verval’. Ik begrijp wat hij bedoelt: het Westen domineert niet langer in economisch en militair opzicht de wereld. Maar niet zo zeer omdat we in neergang zijn, kleiner worden of minder kunnen, maar vooral omdat de rest sneller groeit. Als ik bijvoorbeeld hier in Nederland, in Rotterdam, om me heen kijk, zie ik nog steeds een formidabele energie, creativiteit en innovatievermogen. We staan niet stil en we zijn niet uitgeteld.

Dat wil niet zeggen dat die snelle groei van China geen aanpassingsproblemen oplevert voor de rest, we zullen een nieuw evenwicht in de mondiale relaties, economisch en politiek, moeten vinden. Daarbij is een assertieve en verenigde stellingname van belang, en Rob de Wijk stelt terecht dat dit voor het Westen een grote uitdaging blijkt te zijn. Maar niet een onmogelijke.

Conclusie

Als ondernemer zie ik meer kansen dan risico’s in de relatie met China. Dit met name binnen activiteiten die China direct helpen in het bevorderen van het welzijn van de bevolking: milieutechnologie die een beter leefklimaat voor Chinezen bevordert, en landbouwtechniek die de voedselproductie in China efficiënter en productiever maakt.

Het is volgens mij beter door middel van economische contacten China’s stabiliteit te bevorderen, dan dat we door het onthouden daarvan de stabiliteit van het bevolking rijkste land van de wereld op het spel zetten. Als de Chinese regering faalt en China politiek en economisch instort, zullen we allemaal daar de desastreuze gevolgen van ondervinden.

Dat gezegd hebbende, heeft Rob de Wijk gelijk dat China wereldwijd economische en handelsinstrumenten gebruikt om controle te krijgen over hulpbronnen die voor de eigen groei en consumptie nodig zijn. Een “gelijk speelveld” is nodig als we economisch en financieel overeind willen blijven. Maar ik zie dat die gewaarwording ook bij de Nederlandse regering bestaat, als ik de pas gepubliceerde China-notitie lees. Zaak is wel, inderdaad, dat we gezamenlijk optreden.

 

Dit artikel is het vierde in een korte serie over de China-notitie die het kabinet in mei presenteerde. De komende weken zal een aantal China2025.nl bloggers hun visie en verschillende aspecten gerelateerd aan dit nieuwe beleid behandelen. Lees ook de eerdere blogs in deze serie: “Twee misvattingen over China”“Amerika valt aan, Europa worstelt” en “De China-strategie is geen strategie“.