Dinsdag 9 december is de Internationale dag tegen corruptie. In China is corruptie alomtegenwoordig. Het is een bron van maatschappelijke ontevredenheid, maar ook een remmende factor op de economische groei van de Volksrepubliek.

Waar zal ik beginnen? Ga ik schrijven over Ma Chaoqun, de directeur van het waterbedrijf van Beidaihe? Anti-corruptieonderzoekers troffen in zijn huis 120 miljoen yuan contant geld (14,4 miljoen euro), 37 kilo aan goudstaven en de eigendomsbewijzen van 68 woningen aan.

Zijn zaak had misschien nog geeneens zoveel aandacht getrokken als zijn moeder niet een persconferentie had gegeven. Met corruptie heeft het allemaal niets te maken, vertelde ze. De vader van de verdachte (en dus de man van Zhang) was dokter en had jarenlang zijn geld zorgvuldig belegd in onroerend goed en aandelen. Het probleem is alleen: alle bewijsstukken die het verhaal van Zhang kunnen onderbouwen zijn volgens Zhang na de dood van de dokter door de familie verbrand.

Of ga ik het hebben over Wei Pungyang, het adjunct-hoofd van de afdeling die steenkolen voor de overheid inkoopt? Zelfs voor de anti-corruptiespeurders was 200 miljoen yuan aan contanten een berg geld die ze niet snel meer bij elkaar zullen zien. Er waren 16 telmachines voor nodig om het bedrag te tellen, waarvan er vier doorbrandden door overbelasting.

Of zal ik schrijven over Gu Junshan? Hij was de een na hoogste militair verantwoordelijk voor de logistiek van het Volksbevrijdingsleger. Hij wordt verdacht van corruptie bij het verkopen van land en gebouwen. Chinese media berichtten dat Gu over tientallen woningen beschikte, waaronder een klein paleis dat in stijl van de Verboden Stad was gebouwd. Onderzoekers zouden in deze woning een massief gouden beeld van Mao hebben aangetroffen.

Gu zou een groot deel van zijn rijkdom te danken hebben aan het verkopen van militaire posten. Een kleine promotie kostte enkele duizenden yuan, maar een promotie van een majoor-generaal leverde wel 30 miljoen yuan op (3,6 miljoen euro). Als dat waar is, zegt dat veel over de mate waarin corruptie in het Volksbevrijdingsleger is doorgedrongen. Niemand betaalt miljoenen voor een promotie om alleen een paar duizend yuan meer salaris te krijgen.

Inbrekersbende

Maar het mooiste verhaal is toch wel van de inbrekersbende van Wang Shengli. Twee jaar lang trokken ze door de provincies Shanxi, Anhui en Henan, op zoek naar huizen van hoge partijfunctionarissen. De groep verwachtte daar niet alleen veel geld aan te treffen, maar ook terughoudendheid van de slachtoffers om aangifte te doen.

En dat hadden ze goed gezien. Beroofde partijleden konden niets anders doen dan tandenknarsen. Door toeval loopt de bende tegen de lamp. Als het onderzoek van het anti-corruptieteam klaar is, blijkt dat de inbrekersbende in 24 maanden driehonderd miljoen yuan (36 miljoen euro) aan contant geld heeft buitgemaakt.

Corruptie is een omvangrijk probleem in China. Transparency International plaatst China op de 80ste plaats op een corruptie-ranglijst van 178 landen, te midden van Servië en Trinidad.

Kleine corruptie is in China overal in het dagelijks leven: de rijexaminator die voor een pakje sigaretten een oogje dichtknijpt voor de kandidaat die niet kan fileparkeren, de journalist die geld krijgt voor iedere persconferentie die hij bezoekt of de dokter die pas tot behandeling overgaat als hij een extraatje krijgt toegeschoven.

Het is nog te begrijpen als je bedenkt hoeveel sommige beroepsgroepen in China verdienen. Salarissen lijken soms wel afgestemd op het feit dat er een extraatje te halen valt.

 

Speerpunt

Maar hoe hoger in de boom, hoe groter de corruptie. Milieuambtenaren die als spookwerknemer op de loonlijst van certificeringsbureaus staan die ecologische rapportages maken; 568 lokale politici in de provincie Hunan die tegelijkertijd moeten aftreden omdat ze hun stem voor provinciale verkiezingen hebben verkocht; de oud-minister van spoorwegen die voor corruptie wordt veroordeeld.

President Xi Jinping heeft de bestrijding van corruptie tot speerpunt van zijn beleid gemaakt. Sinds zijn aantreden in 2013 zijn tienduizenden ambtenaren, bestuurders en managers van staatsbedrijven wegen corruptie vervolgd; zowel vliegen als tijgers (kleine jongens en bobo’s). Xi begrijpt niet alleen de groeiende maatschappelijke weerstand, waar niet zozeer het principe van corruptie, alswel de ongelijk verdeelde welvaart een bron van maatschappelijke onrust is geworden.

Hij begrijpt ook dat de welig tierende corruptie een rem zet op de economische ontwikkeling van China. Corruptie zorgt voor een gigantische economische inefficiëntie. Buitenlandse ondernemingen worstelen met het probleem hoe zij in een in en in corrupte samenleving moet concurreren; negeren of meedoen met het risico in de problemen te komen (zoals GlaxoSmithKline).

De anti-corruptiecampagne van Xi is broodnodig. Er zijn alleen twee vragen die vooralsnog onbeantwoord blijven. Wordt de integriteitscampagne misbruikt om alleen politieke tegenstanders en andere dwarsliggers ten val te brengen?

En hoe zit het eigenlijk met de partijleidersCorruptie zelf? Het feit dat de Chinese overheid hard optreedt tegen critici die transparantie over hun privé-vermogens eisen en de blokkade van westerse media die over het fortuin van voormalige leiders hebben gepubliceerd geeft in ieder geval te denken.

 

De Reis door China in 48 Dagen gaat verder op donderdag 18 december: de internationale dag van de migrant. Alle delen van de reis zijn gebundeld in een handzame paperback en ook als e-book beschikbaar (info).