Het is bijna 3-8, 8 maart. In China is het de gewoonte om bijzondere dagen in het jaar aan te duiden met een cijfercombinatie, van maand en dag. Met 3-8 wordt in China dan ook Internationale Vrouwendag bedoeld. Hoewel aan het begin van de twintigste eeuw in New York de eerste Vrouwendag werd georganiseerd, was het de Sovjet Unie in 1917, die er als eerste land ter wereld een officiële dag van maakte. En daarmee werd het in de Koude Oorlog vooral een ‘socialistisch’ instituut. Pas in 1978 wordt Internationale Vrouwendag door de Verenigde Naties  (VN) erkend en wordt nu overal ter wereld deze dag ‘gevierd’. De VN kiest elk jaar een thema. Het thema voor 2018 is: Time is Now; rural and urban activist, transforming women’s lives.

In Nederland is Internationale Vrouwendag nooit echt groot geworden, maar het staat in China vast op de kalender. Hoewel er geen officiële regels zijn, krijgen veel vrouwen van hun werkgever deze dag een middagje vrij, of ondernemen met vrouwelijke collega’s een uitstapje. Samen op kosten van de baas ergens eten kan natuurlijk ook. Op 3-8 zie je dus overal groepjes vrouwen die er een gezellige middag van maken. Andere werkgevers geven een cadeau of een voucher. Het thema van de VN lijkt op het eerste gezicht niet echt een grote rol te spelen.

Vrouwendag in 2018: vooral een luchtige invulling

Een bezoek aan de website Lady QQ geeft een inkijkje in de wensen van de Chinese vrouwen voor deze dag. De meeste vrouwen laten weten op Internationale Vrouwendag liever niet te willen werken of het huishouden te willen doen, maar zich in elk geval voor deze dag, een koningin te willen voelen.

Bij deze uitspraken staan foto’s van jonge vrouwen, mooi, elegant, goed in de make-up; zeer waarschijnlijk stadse dames, die hoogopgeleid zijn, hard werken en goed salaris verdienen. De website geeft ook een aantal tips, over hoe je deze dag kunt invullen. Tip 1: schrijf jezelf een brief. Tip 2: koop een cadeau voor jezelf. Tip 3: gun je zelf een halve dag vrij.

Uiteraard grijpen veel Chinese online shoppingkanalen ook deze dag weer aan om iedereen te motiveren om online te winkelen. T-Mall adverteerde in 2017 met aantrekkelijke aanbiedingen voor Queen’s Day. Hierin doet Internationale Vrouwendag denken aan 11-11, Single’s Day, wat nu al een aantal jaren op een rij zorgt voor record verkopen online.

Tot zover dus een hele luchtige invulling van deze dag. Van het VN thema Time is Now is niet veel te merken. Internationale bewegingen zoals #MeToo en #TimesUp lijken ook geen rol te spelen. Maar in dit geval kan het zijn dat schijn bedriegt. Vanuit de Chinese overheid worden dit soort bewegingen niet echt aangemoedigd en zijn daarom vaak niet zo zichtbaar. In China is er de variant mǐtù: de karakters betekenen rijst en konijn, maar fonetisch klinkt het als het Engelse #MeToo.

Hoogopgeleid maar geen gezin

Toch staan de vrouwen in China onder grote druk. Het boek Leftover Women van Leta Hong Finch (2014) en het zojuist verschenen boek Leftover in China; The women shaping the worlds next superpower van Roseann Lake (2018) leggen een van de grootste zorgen van jonge Chinese vrouwen bloot. Hoogopgeleid en een succesvolle carrière, maar niet in staat om een partner te vinden en een gezin te stichten.

Hoewel er in China als gevolg van de éénkindpolitiek meer mannen dan vrouwen zijn, geldt dat vaak niet in de grote steden. Steeds meer vrouwen gaan studeren en blijven na hun studie hangen in de stad. Als je tijdens je studie nog geen geschikte partner bent tegen gekomen, kan dat ook via een introductie door familie, vrienden of collega’s. Lukt dit ook niet dan bieden dating sites een oplossing.

In de praktijk hebben de mannen het voor het kiezen. Zeker omdat de leeftijd waarop je als vrouw getrouwd zou moeten zijn steeds lager wordt. Was tot een paar jaar geleden 28 jaar de leeftijd waarop je als vrouw toch echt onder de pannen moest zijn, is dat inmiddels verlaagd naar 25 jaar. Vrouwen zijn dus steeds meer genoodzaakt in hun eigen levensonderhoud te voorzien, niet iedereen zal het geluk van een eigen gezin kennen.

Op het platteland gaat het er natuurlijk heel anders aan toe. Hier komt de invulling van Internationale Vrouwendag dichterbij de VN-idealen. De lokale vrouwenorganisaties organiseren een bijeenkomst en gezamenlijk wordt een van minder bedeelde de ‘zusters’ uit de gemeenschap bezocht. Natuurlijk nemen de bezoeksters nuttig cadeaus zoals levensmiddelen mee.

Zoals zo vaak in China lijken de verschillen tussen het platteland en de stad groot. De overeenkomst is dat vrouwen waar dan ook, steeds meer op eigen kracht zijn aangewezen.

 

Heb je interesse om meer te leren over de situatie van vrouwen in het hedendaagse China? Op 9 maart spreekt Monique Groeneveld, samen twee andere China2025.nl bloggers, Ardi Bouwers en Inge Jansen, over dit onderwerp in het Joho Centre in Den Haag. Lees hier meer over deze themamiddag.