Gemiddeld drinkt een Chinees vier koppen koffie per jaar. Het bittere goedje consumeert hij kennelijk niet voor zijn plezier. Toch schieten koffieshops als paddenstoelen uit de grond in thee slurpend China.

Veel twintigers en dertigers brengen steeds meer tijd door in cafés. Maar wat vinden ze op deze plekken als het hen niet om de koffie te doen is? Trendblog Quartz beschreef het treffend: In China brengt Starbucks geen koffie aan de man, maar ‘verhuurt’ lekker zittende stoelen.

Wanneer westerse bedrijven Aziatische consumenten willen bedienen, is het inmiddels zaak om de lokale smaak als uitgangspunt te nemen. China is razendsnel veranderd van een productieland in een consumerende samenleving.

Made for China is nu het devies, zelfs voor bekende merken. En zo hebben ook koffieketens hun best gedaan op drankjes die beter aansluiten bij wat men lekker vindt in het Oosten. Rode boon- en groene thee-frappuccino’s zijn populair. Ook richten Europese brands als Nestlé en Costa Coffee zich in China meer op koffie varianten met melk als basis, zoals lattes en mocha’s. Toch lijken deze lokale smaakmakers maar ten dele verantwoordelijk voor het succes van koffietentjes in Chinese steden. Want zeg nou zelf, waarom zou je 30 Yuan neertellen voor een thee-frappuccino als je thee ook voor een zesde van de prijs kunt krijgen?

Third Place

Er is dus meer aan de hand want: “Koffieketens vonden de third place uit in Azië”, aldus David Wolf, business expert van het blog thebeijinger.com. Plek nummer één en twee zijn je huis en kantoor, de ‘derde plek’ is een vaste openbare locatie, waar je regelmatig mensen ontmoet. Het blijkt een gat in de markt in China’s stedelijke gebieden.

Woningen zijn niet al te ruim en kunnen soms slecht verwarmd of gekoeld worden. De appartementjes van de hogere middenklasse in steden als Beijing en Shanghai worden niet voor niets ‘slakkenhuizen’ genoemd. Klein maar tegelijkertijd toch een zware (financiële) last. Ook is er een grote kloof tussen fast food gelegenheden, waar je onder tl-licht snel je consumptie naar binnen moet werken, en dure restaurants die bezoekers meteen op kosten jagen. Een informele maar passende plek voor vergaderingen, sollicitatiegesprekken of bijles was er niet echt. Totdat er koffie kwam…

In het Westen gebruiken sommige sociologen grote woorden als het over Third places gaat. Het zouden de ankers van de samenleving zijn, goed voor allerhande zaken als maatschappelijke betrokkenheid en creatieve interactie. Je zou er bijna door vergeten dat in het Chinees gewoon wordt gerefereerd aan Starbucks als ‘de openbare vergaderruimte’. Tja, laten we het simpel houden… de koffietent verovert harten met een goede zit-, werk- of vergaderplek. Koffie neem je op de koop toe.

En zo denken grote ketens als Costa Coffee, Coffee Bean en Starbucks er zelf ook over. De laatste formuleerde eind vorig jaar zelfs specifiek dat er minder houten stoelen en meer gemakkelijke banken in de Chinese vestigingen zullen komen. Verder wordt actief gekeken naar winkels met een groter oppervlak in vergelijking met de Europese en Amerikaanse shops. Consumenten krijgen in Azië alle ruimte.

Cafés, fietspaden en 3D-printers

Tegelijkertijd past de opkomst van de koffieplek in een trend die ook buiten China op te merken valt. Wat heeft een stad nodig die innovatie wil stimuleren? Volgens onderzoek zijn het: cafés, fietspaden en 3Dprinters. Getalenteerde mensen willen werken en leven op stedelijke locaties die doordrenkt zijn van cafeïne met alles wat ze nodig hebben op fietsafstand (onderzoekslabs, universiteiten, samenwerkingspartners etc.).

The Guardian wijdde begin januari al een artikel aan het nieuwe woord ‘Coffice’. Liever dan te werken in een kantoor, nemen mensen hun laptop mee naar de lokale koffie hang out. Met een dampende mok onder handbereik, runnen ze innovatieve ondernemingen op gratis wifi.

Maar er is goed nieuws voor de Chinezen: zelfs zonder koffie zijn koffieshops inspirerende plekken om te bivakkeren. Het Journal of Consumer Research onderzocht het effect dat geluid heeft op creativiteit. Experts ontdekten dat een laag niveau van omgevingsgeluid, zoals je vindt in een koffieshop, creativiteit het best stimuleert. Het geheim zit hem dus niet in de cafeïne maar wel degelijk in het café. Een startup in Virginia ontwikkelde zelfs een coffeeshop-geluids-simulator, Coffitivity genaamd, die je op kantoor of thuis kunt gebruiken als het iets te stil is om geïnspireerd te raken.

Creativiteit

In Aziatische steden die altijd meer in het teken hebben gestaan van ‘verplaatsen’ dan ‘plaatsen’, is de koffieplek een interessant en nieuw fenomeen dat verschillende trends, huisvestingsproblemen en economische veranderingen samen brengt. Als je het mij vraagt verkopen koffieketens geen drankje en ook geen zitplek maar creativiteit in meest pure vorm. Laat dát nu precies hoog op het verlanglijstje staan bij China’s merken van eigen bodem. Een plek made for China.