Dit is het vervolg op het vorige week verschenen artikel over China’s nieuwe visumsysteem. 

permitEen deel van de nieuwe visumregels is landelijk, maar veel behoort tot de jurisdictie van lokale overheden. En die moeten dat onderling weer allemaal afstemmen. Sommige steden geven bijvoorbeeld geen werkvisum aan buitenlanders die de Chinese pensioengerechtigde leeftijd (60 voor mannen, 55 voor vrouwen) hebben bereikt. Waarom zou een buitenlander wel werken, als de Chinese burgers recht hebben op pensioen, is het argument. Andere steden vinden de leeftijd geen probleem. Sommige steden willen dat bij aanvragen voor werkvisa de originele bedrijfsvergunning wordt overgelegd.

Voor een wat groter bedrijf dat veel buitenlanders in dienst heeft en dus regelmatig visa aan moet vragen of verlengen, betekent dit dat ze dat belangrijke document in de praktijk vrijwel altijd kwijt zijn, en in de periode van de visumaanvragen geen zaken kunnen doen. Sommige steden vragen om een bewijs van goed gedrag bij het afgeven van een Z-visum. Peking voerde deze regel op 1 juli in, maar dit gold al langer in steden als Nanjing en Suzhou. In sommige landen moeten de inwoners zo’n bewijs van goed gedrag persoonlijk afhalen, wat dan een extra retourticket thuisland kost.

Ook vragen sommige steden om specifieke diploma’s bij de aanvraag van een Z-visum. Sommigen willen bij de aanvraag perse het originele diploma zien, wat lastig kan zijn als je dertig jaar geleden bent afgestudeerd. Bovendien moeten de afdelingen personeelszaken overuren maken om uit te zoeken welke regels er in welke steden gelden. Dat is nog een hele kunst in een land waar zulke regels traditigetrouw vaak intern of geheim zijn.

Strafregels voor illegaal werken

Niet geheim zijn de straffen die opgelegd worden bij het overtreden van de regels. Deze zullen mogelijk door de lokale autoriteiten ruimhartig worden ingezet, omdat daar extra inkomsten uit kunnen worden gehaald. In het oude systeem was de straf voor illegaal werken 1.000 Renminbi, in het nieuwe systeem ligt dit bedrag tussen de 5.000 en 20.000 Renminbi. Afhankelijk van de ernst van de overtreding kan daar nog een gevangenisstraf van 5 tot 15 dagen bovenop komen. Voor werkgevers liggen de boetebedragen op minimaal 10.000 Renminbi per illegaal werkende buitenlander, met een maximum van 100.000 Renminbi. Voor bemiddelaars gelden vergelijkbare straffen. Ook stages en ZZP-achtige constructies vallen volgens de Chinese arbeidswet gewoon onder de noemer werk, wat alleen met een werkvergunning mag worden gedaan.

Specialist in migratiezaken Gary Chodorow identificeerde een paar groepen die op dit moment problemen hebben, of anderszins in onzekerheid verkeren. Een klein overzicht:

  • Stagaires, zowel korte als lange termijn. Voor alle vormen van werk is een werkvisum vereist, ook als het om een korte stage of onbetaald werk gaat. Vroeger kon daarvoor nog een F-visum voor verblijf tot 6 maanden worden aangevraagd, maar dat kan in het nieuwe systeem niet meer. Studenten moeten bovendien toestemming van hun universiteit en de plaatselijke politie hebben, al zijn de regels daaarvoor nog onzeker. Daarnaast worden er strengere straffen opgelegd als iemand die met een toeristenvisum in China verblijft, werkt. Dat was al nooit toegestaan, maar deze wet zal strenger worden gehandhaalfd.
  • Partners van expats mogen niet werken met hun gezinsherenigingsvisum, maar alleen als ze zelf een werkvisum hebben. Internationale bedrijven hebben vaak moeite om hun vacatures in China te vullen, en dit is een extra obstakel. Partners van expats zeggen vaak een goede baan in hun thuisland op als ze met hun partner mee naar China verhuizen. Als ze dan zelf niet mogen werken, zal dat een post in China minder aantrekkelijk maken.
  • Mensen met een werkvisum kunnen alleen het werk doen dat in hun visum vermeld staat, ze mogen geen tweede baan accepteren en moeten een nieuw visum aanvragen als ze van baan veranderen.
  • Het was al langer moeilijk of onmogelijk (afhankelijk van de nationaliteit) om een visumaanvraag in Hong Kong in te dienen. Nu de geldigheidsduur van visa vaak korter is dan voorheen en de regels strenger worden toegepast, zullen visa vaker in het land van de eigen nationaliteit of het land van bestendig verblijf moeten worden aangevraagd.

Problemen en oplossingen

Chodorow verwacht dat een groot deel van deze problemen in de loop der tijd zal worden opgelost, al zal dat in de meeste gevallen niet vanzelf gaan. Hij zegt dat een deel van de problemen ook de autoriteiten zelf heeft verrast: men had zich niet gerealiseerd dat bijvoorbeeld de verplichting om originele documenten te overleggen een probleem zou vormen.

Een deel van de problemen zal dus worden opgelost, al gaat in China vaak heel wat water door de Yangtze voordat dat effectief gebeurt. Een aantal lobbygroepen, zoals de buitenlandse kamers van koophandel hebben al in de media aan de bel getrokken, maar dat is volgens Chodorow niet altijd de meest effective methode: “Veel bedrijven hebben een eigen contactpersonen bij de overheid, en die zijn meestal bereid te helpen,” zegt de advocaat. “Tenslotte zijn die bedrijven zich vaak in China komen vestigen omdat diezelfde overheden dat graag wilden.”

Een probleem is wel dat het moeilijk in te schatten is welke van de vele barrières op termijn zullen verdwijnen, en met welke we zullen moeten leven. We verwachten de komende maanden toelichtingen of verbeteringen voor een aantal probleemgroepen. Zodra we daar een goed overzicht van hebben, zal ik Gary Chodorow weer uitnodigen voor een sessie van de China Weekly Hangout.

Gary Chodorow’s website geeft een volledig overzicht van alle mogelijke visa en de stand van zaken, inclusief het volledige visum-alfabet. The China Weekly Hangout met Gary is hier te zien. Later dit jaar gaan we een update verzorgen. Informatie over de China Weekly Hangout is hier beschikbaar.