Het stadsbestuur van Shenzhen wil de stad in het komende decennium laten uitgroeien tot een ecocity; een stad die schoon en leefbaar is en een stad die aantrekkelijk is voor de vestiging van high-tech bedrijven. Een enorme opgave als je bedenkt dat er 16 miljoen mensen wonen. Shenzhen moet in de toekomst als ecocity een voorbeeld gaan worden voor andere Chinese steden.

Nederland heeft veel kennis in huis die nodig is om dit voor elkaar te krijgen en kan daarom een belangrijke rol gaan spelen in dit proces. Zo hebben we veel kennis op het gebied van stedelijke planning, energiezuinig bouwen, duurzame mobiliteit,  energie-infrastructuur en de ontwikkeling van brainports.

Ook heeft ons land al decennia lang ervaring met het integreren van deze kennis en het toepassen ervan op lokaal niveau. Juist die integratie maakt Nederland tot een interessante partner voor Shenzhen.

Combineer je sterktes

Maar hoe zet je dit allemaal om in daden en trek je er uiteindelijk ook economisch profijt van? De gesprekken tussen Nederland en Shenzhen lopen al vanaf 2011. Zelf ben ik daar sindsdien bij betrokken als delegatieleider namens  Nederland vanuit het Ministerie van Economische Zaken. Naast EZ zijn bij deze dialoog ook het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen betrokken.

De contacten zijn in de jaren daarvoor op gang gebracht door de TU Delft.  Op aandringen van Shenzhen hebben wij als overheid het stokje vervolgens overgenomen. In China is men gewend om eerst tussen de overheden een soort van kader te vormen, waarbinnen bedrijfsleven en kennisinstellingen vervolgens aan de slag kunnen.

Het viel echter niet mee om met Shenzhen af te spreken wat die samenwerking dan precies inhoudt, wat de prioriteiten zijn, hoe de acties er precies uitzien, etc. Daar hebben we de afgelopen twee jaar veel tijd in gestoken.

Daarbij werd ook duidelijk dat Shenzhen snel grote stappen vooruit wil, maar dat het lastig is om tegelijkertijd een geïntegreerde aanpak te volgen. En dat is juist wat bij de ontwikkeling van een ecocity nodig is. Die ontwikkeling stelt hoge eisen aan de integratie van de ruimtelijke planning, het mobiliteitssysteem, de energie infrastructuur en energie-efficiënt bouwen.  In China is men niet gewend om al die zaken op elkaar af te stemmen.

Het maken van een concrete samenwerkingsagenda met Chinese partners is een hele uitdaging, maar het jezelf daarop als Nederland vervolgens goed organiseren is ook zeker niet eenvoudig.   Duidelijk is dat je als Nederlandse partijen afzonderlijk niet sterk genoeg bent om in Shenzhen iets voor elkaar te krijgen.  Je moet je goed organiseren, samen willen werken en daarbij vooral elkaars sterke punten benutten.  Dat vraagt veel van partijen.

Low Carbon summit

Het model voor die organisatie staat inmiddels. We hebben om te beginnen een “kopgroep van overheden” geformeerd, waarin de betrokken ministeries nauw samenwerken met een aantal gemeenten:  Amsterdam, Almere en Eindhoven. Deze gemeenten hebben zich van meet af aan geprofileerd als mogelijke samenwerkingspartners voor Shenzhen.

Iedere gemeente heeft daarbij z’n eigen sterke punten:  Amsterdam als Smart City, Almere als New Town en Eindhoven als Brainport. Alleen samen zijn deze ‘specialismen’ interessant voor Shenzhen. De kopgroep zorgt er vervolgens voor dat Nederlandse bedrijven en instellingen betrokken worden bij de invulling van de agenda van Shenzhen.

Een belangrijke mijlpaal in dit proces was de eerste Low Carbon Summit die op 19 juni plaatsvond in Shenzhen; een conferentie waarbij de CO2 -en de luchtkwaliteitsproblematiek centraal stonden. Bij die gelegenheid zijn verschillende Memorandums of Understanding (MOU’s) getekend, gericht op een versterking van de samenwerking tussen Shenzhen en Nederlandse partijen.

Een voorbeeld daarvan is het Amsterdamse Afval en Energiebedrijf (AEB) dat nauw wil gaan samenwerken met haar Chinese counterpart bij het opzetten van een geïntegreerd afvalverwerkings- en recyclingbedrijf.

Ook heeft TNO een MOU getekend over kennisuitwisseling op het gebied van een betere mobiliteit van het verkeer. De gemeente Eindhoven zoekt nauwe samenwerking bij de ontwikkeling van haar brainport-concept in Shenzhen, terwijl Almere haar kennis bij de ontwikkeling van de eigen stad graag wil delen met de stad.  Ook de bedrijven Algaelink en Triogen, actief op het gebied van de toepassing van algen respectievelijk de benutting van afvalwarmte,  tekenden MOU’s.  Amsterdam heeft een MOU in voorbereiding,  gericht op concrete samenwerking met betrekking tot de ontwikkeling van een Smart City.

De toekomst

Deze MOU’s zijn een eerste belangrijke stap in het verder concretiseren van de samenwerking.  De acties voor het komende half jaar richten zich op:

  • het uitwerken van de MOU’s tot samenwerkingscontracten
  • het betrekken van meer Nederlandse partijen

Daarnaast heeft de Nederlandse overheid Shenzhen aangeboden om een workshop te organiseren, waarbij het integreren van kennis bij het ontwerp van zo’n ecocity centraal staat.  De Low Carbon Summit van 19 juni j.l. was tenslotte in aanwezigheid van hoge Chinese partijfunctionarissen een belangrijke etalage voor onze kennis.

Meer weten over deze samenwerking? Neem dan contact op met dhr. J.D. Feenstra bij het Ministerie van Economische Zaken.