In februari vond de door het LeidenAsiaCentre georganiseerde conferentie China, The Netherlands and Europe plaats, waar China-experts Garrie van Pinxteren (voormalig China-correspondent voor de NRC en de NOS, en docent journalistiek) en Frank Pieke (hoogleraar Modern China Studies aan de universiteit van Leiden) hun nieuwe boek Nederland door Chinese Ogen presenteerden. Het klonk als een interessante publicatie door twee gerespecteerde kenners die erom bekend staan genuanceerd over China te communiceren en stereotypen te vermijden. Ik heb het boek dan ook direct in digitale vorm aangeschaft.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: het boek maakt de belofte van de titel en de indruk die de foto van toeristen in Kinderdijk wekt helaas niet waar. Bij het kopen van het boek had ik de verwachting veel te zullen lezen over de perceptie, ideeën en meningen van Chinezen over allerlei aspecten van de Nederlandse samenleving. Vergelijkbaar met wat ik vorig jaar heb beschreven in een aantal artikelen, maar dan diepgaander en onderbouwd met degelijk kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Hoewel het boek weliswaar een aantal keren ingaat op de perceptie van Chinezen over Nederland gaat het boek toch vooral over de vragen ‘wie’ de Chinezen in Nederland zijn en ‘waarom’ Chinezen überhaupt naar Nederland komen.

Dit neemt niet weg dat het een bijzonder interessante publicatie is, zij het misschien niet voor een heel breed publiek. Het boek is vooral een aanrader voor mensen die te maken hebben met Chinese toeristen, studenten en bedrijven die zich in Nederland gevestigd hebben.

Na een interessante inleiding met informatie over migranten die zich in Nederland gevestigd hebben neemt het boek achtereenvolgens Chinese journalisten, toeristen, studenten en bedrijven onder de loep. Het boek doet wel degelijk een poging om te achterhalen wat men in China over Nederland denkt, maar komt daarbij al snel tot de conclusie dat men in het land niet echt een heel duidelijk beeld van Nederland heeft doordat het in de internationale verslaggeving van de Chinese media een zeer ondergeschikte rol heeft tegenover prominentere landen. Met name sensationele (en soms verkeerd gerapporteerde) verhalen, bijvoorbeeld die over het feit dat je in Nederland je rijles zou kunnen betalen met seks blijven bij het publiek hangen. Ook blijken internetforums, bloggers en WeChat-accounts een belangrijke rol te spelen in de beeldvorming over Nederland. Maar over het algemeen zijn er simpelweg te weinig Chinese journalisten en is er te weinig aandacht voor in de reguliere pers.

Het boek concludeert dat beeldvorming over Nederland vooral plaatsvindt als Chinezen zich hier al gevestigd hebben als student of zakenlui. Het grootste deel van het boek gaat dan ook met name in op de beweegredenen om naar Nederland te komen. Dit heeft meestal te maken met praktische aspecten als kosten (b.v. minder collegegeld dan bij meer populaire universiteiten in de VS en UK), relatief gemakkelijke communicatie en toegang tot de rest van Europa (zowel logistiek als visa-technisch). Ook kijkt het boek naar enkele praktische uitdagingen waar de verschillende groepen tegenaan lopen als ze eenmaal in Nederland zijn en wordt er uitgebreid ingegaan op wat studenten doen als ze eenmaal afgestudeerd zijn.

Nederland door Chinese Ogen

Nog een paar opmerkingen over de e-bookvariant van het boek dat ik heb aangeschaft toen ik nieuws over de publicatie voorbij zag komen op Twitter. Het e-book laat flink te wensen over. In eerste instantie twijfelde ik of ik wel het juiste boek had ontvangen want op het voorblad prijkt de titel ‘Een land waar alles mag, maar niets kan’. Mogelijk is dit een werktitel van het boek geweest – die overigens nog minder overeenkomt met de inhoud dan de uiteindelijke titel – maar toch slordig dat deze nog in het e-book aanwezig is. Storender is het feit dat de eindnoten in het e-book niet zijn voorzien van hyperlinks. Dat betekent dat je zelf naar de eindnotensectie moet gaan en daar net zo lang moet bladeren tot je de juiste noot gevonden hebt, om vervolgens te moeten zoeken naar waar je ook alweer gebleven was. Na een aantal keren heb ik het opgegeven, terwijl ik normaal altijd de additionele informatie in de eindnoten raadpleeg. Slordigheden die waarschijnlijk de uitgever aan te rekenen zijn en niet de auteurs.

Conclusie: hoewel het boek wat anders uitpakte dan ik verwacht had is het desalniettemin een aanrader voor iedereen die veel met Chinezen in Nederland te maken heeft. Het is een interessante publicatie die ons meer inzicht biedt in de beweegredenen van (vooral) studenten en zakenlui om naar Nederland te komen. Ook de conclusie dat Nederland voor zowel toeristen als journalisten van ondergeschikte betekenis is in Europa is ontnuchterend.

 

Pieke van Pinxteren

Foto: Leiden Asia Centre