In China gebeurt niets op kleine schaal. Van het aantal mensen dat dagelijks de metro neemt, tot de hoeveelheid restaurants, of de invoer van een nieuw beleid. Het gaat om grote hoeveelheden en strakke regels. Zo geldt sinds 1 juli in Shanghai een uitgebreid afvalsorteerbeleid. Hiervoor zijn talloze nieuwe afvalverzamelplekken gebouwd, duizenden vrijwilligers op de been gebracht en een ontzagwekkende hoeveelheid vuilnisbakken geproduceerd.

In de praktijk gaat iedereen met goede moed aan de slag, maar helemaal vlekkeloos verloopt het niet. Gelukkig maakt dat niet echt uit, maar om de ontwikkeling een handje te helpen is wat creativiteit bij het volgen van het afvalbeleid wel prettig.

Eenvoudig doel met ingewikkelde regels

Er zijn verschillende categorieën voor de afvalverzameling, die deels lijken te overlappen maar wel duidelijk verschillende kleuren afvalbakken in moeten. Zo is er ‘nat’ en ‘droog’ afval. ‘Nat’ afval is grotendeels organisch en biologisch afbreekbaar, maar niet wanneer het iets minder snel ‘afbreekt’; dan is het ‘droog’ afval. Gebruikte tissues zijn behoorlijk organisch, maar die behoren dan weer tot ‘droog’ afval, net zoals oesterschelpen, pakketjestape en gebruikte bubble tea bekers. Om het extra ingewikkeld te maken, is er ook nog een categorie herbruikbaar afval voor papier, plastic en glas, en als laatste – voor de verandering vrij duidelijk – gevaarlijk afval.

Naast deze uitgebreide categorieën, zijn er nog andere regels. Zo heb ik verhalen gehoord over speciale vuilniszakken die worden uitgedeeld met QR codes om bij te houden wie wat weggooit, en vrijwilligers die ronduit afval weigeren dat niet 100% juist gesorteerd is. Bovendien zijn er speciale uren om afval weg te gooien, ruwweg tussen 9-11 in de ochtend en 19-21 in de avond. Effectief betekent dit dat de meeste Chinezen niet of nauwelijks tijd hebben om hun afval braaf in te leveren.

Echt efficiënt voor je huishouden is het ook niet. Als er één duidelijk zichtbaar gevolg is van dit beleid, is het een ware wildgroei aan afvalbakken bij mensen thuis. Omdat al het afval enkel gescheiden wordt geaccepteerd, waarna de vuilniszak zelf ook nog apart in de juiste afvalbak gegooid moet worden, heeft iedereen nu vier of vijf verschillende afvalbakken in huis.

In tegenstelling tot voor de bevolking, is dit voor de meeste fabrikanten dan ook een groot voordeel aan het nieuwe beleid. De vraag naar plastic afvalbakken stijgt enorm, vooral nu andere steden binnen afzienbare tijd het beleid in Shanghai ook lokaal hopen uit te rollen. Dat maakt deze markt nu bijna net zo ‘booming’ als China’s andere sectoren.

Goed streven met een opportunistische inslag

Als er iets is waar de Chinezen goed in zijn, is het creatief met de regels omspringen. Die onmogelijke afval verzameltijden? Dan leggen we gewoon het afval bij het verzamelpunt zodat ze dat in de ochtend verder kunnen sorteren. In mijn complex was er een oude man die afval scheidde vanuit één grote afvalbak. Nu komt zijn afval uit zakken, maar lijkt de hoeveelheid er niet minder om geworden. Sterker nog, de andere vrijwilligers helpen hem regelmatig met sorteren.

Ook zie ik zeker meer fietsmandjes, van de beroemde deelfietsen, en openbare afvalbakken die verdacht vol zitten. Toegegeven, ik maak me zelf hier ook soms schuldig aan.

Minder afval en verspilling van materiaal is natuurlijk een nobel streven en alleen maar goed dat er meer aandacht voor komt. In China betekent recyclen vooral een indicatie op de publieke afvalbakken, of een magere bijverdienste voor de minder bedeelden. Met alle straatvegers en spuiters, is de gemiddelde Chinees bovendien niet erg gemotiveerd om altijd afval in de afvalbak weg te gooien.

Dus het lijkt erop dat de tactiek nu is om dit afvalbeleid op zo’n grote schaal uit te rollen dat niemand eraan kan ontsnappen, en het vanzelf een nieuwe gewoonte wordt. En als Chinezen het dan maar op grote schaal blijven doen, zal dat zeker een grote invloed hebben.