Deze week zijn er verkiezingen in de Republic of China. Ja je leest het goed. In Taiwan gaat een nieuwe president gekozen worden. De stemming zal de boeken in gaan als een historisch moment want de kans is groot dat de Democratic Progressive Party (DPP) zal gaan regeren. Deze partij is pas een keer eerder aan de macht geweest. Het zal ook betekenen dat Taiwan voor het eerst een vrouwelijk president zal krijgen; Tsai Ying-Wen is haar naam. Waarom zijn de verkiezingen in Taiwan ook van belang voor Nederland? En zouden Nederlandse media hier meer over moeten berichten?

Voor Taiwan is Nederland de op één na grootste handelspartner binnen de EU en de grootste Europese investeerder. Dit komt door de aanwezigheid van ASML, een toeleverancier van fabrikage apparatuur aan de Taiwanese halfgeleidersindustrie. Ook is Nederland aantrekkelijk voor Taiwanese bedrijven die zich op Europa willen richten. Bijna alle grote Taiwanese multinationals hebben een vestiging in Nederland. Zo assembleert fietsenmaker Giant bijvoorbeeld een half miljoen fietsen per jaar in Lelystad.

Vaticaan

Officieel is er iets geks aan de hand. Van alle Europese landen erkent alleen het Vaticaan Taiwan als soevereine natie. Dit betekent dat er op politiek vlak geen diplomatieke relaties tussen Nederland en Taiwan bestaan. Ook heeft Nederland geen ambassade in Taipei maar een zogenaamd Netherlands Trade & Investment Office en heeft Taiwan een Taipei Representative Office in Den Haag. Deze overheidskantoren richten zich voornamelijk op het stimuleren van de sterke economische handelsbetrekkingen tussen Nederland en Taiwan.

Het is jammer dat de Taiwanese presidentsverkiezingen in Nederland weinig aandacht krijgen. Natuurlijk omdat er zo’n sterke handelsrelatie bestaat, maar ook omdat Taiwan slechts één van de weinige succesvolle Aziatische democratiën is. Vanuit Nederlands perspectief zijn vrijheid, democratie en rechtsgelijkheid belangrijke maatschappelijke verworvenheden. Waarden die in een groot deel van de wereld helaas niet tot nauwelijks worden gerespecteerd. De huidige Chinese president Xi Jinping en de Communistische partij, delen deze waarden bijvoorbeeld niet. Vanuit het idee dat de macht van de Partij nodig is om rust en stabiliteit te handhaven, wordt in China elke binnenlandse en buitenlandse beslissing gemaakt. De Chinese regering ziet verkiezingen in Taiwan daarom als bedreigend zien. Vanzelfsprekend omdat Taiwan volgens Beijing bij China hoort maar ook omdat wordt ondergraven dat de Chinese cultuur niet zou kunnen samengaan met een democratisch politiek systeem.

Maar het wantrouwen gaat dieper. Taiwanezen noemen zichzelf graag de enige Chinese democratie, want sinds 1986 zijn er presidentsverkiezingen. Dit keer is er echter meer aan de hand. Belangrijk is dat kadidaat Tsai Ying-Wen van de DPP is, een partij die de afgelopen 8 jaar met succes oppositie heeft gevoerd. Deze partij is veel minder pro-China dan de huidige Kuomintang regering. China bekijkt de verkiezing daarom met argusogen en zodoende wordt de race om het presidentschap ook in de VS goed in de gaten gehouden.

828 vluchten

De eerste keer dat de DPP in 2000 aan de macht kwam, heeft dat een duidelijke verslechtering in de relatie met het Chinese vasteland tot gevolg gehad. De huidige Taiwanese regering heeft onder leiding van president Ma Ying-Yeou de relatie met China enorm zien verbeteren. Zo zijn er nu bijvoorbeeld 828 wekelijkse vluchten tussen Taiwan en China, terwijl je voor 2008 alleen via Hong Kong in China kon komen. Daarnaast zijn er meer dan 20 handelsverdragen tussen Taiwan en China gesloten, is het vele malen makkelijker geworden voor Chinezen om Taiwan te bezoeken en is Taiwan uitgegroeid tot de grootste buitenlandse investeerder in China.

Er zijn op verschillende niveau’s samenwerkingen gestart. Taiwanese bedrijven in China zijn verantwoordelijk voor bijna 25% van de totale Chinese export, en er werken inmiddels meer Chinezen voor Taiwanese bedrijven dan er Taiwanezen op aarde rondlopen. Tenslotte heeft de Taiwanese president Ma aan het einde van 2015 de eerste ontmoeting gehad met een Chinese president; zijn Chinese collega Xi.

Uitdaging

Tsai Ying-Wen zal de verbeterde relatie met China vanwege het grote economisch belang niet willen verstoren. Aan de andere kant is duidelijk dat haar electoraat een andere houding zal aannemen dan de huidige regering deed. President Ma’s populariteit is in het afgelopen jaar tot een absoluut minimum gedaald en zowel in 2014 als 2015 vonden grote demonstraties plaats tegen handelsverdragen die nog verdere economische toenadering tot China zouden realiseren. Tegen deze achtergrond gezien, is het presidentschap een hele grote uitdaging voor de eerste vrouwelijke roerganger van Taiwan. Goed om een vinger aan de pols te houden.