Keizerin Wu Zetian

Keizerin Wu Zetian

Sterke vrouwen, in het Chinees is er een uitdrukking voor: nvqiangren. En hoewel de positie van de vrouw in China eeuwenlang ondergeschikt was aan die van de man, zijn er in de Chinese geschiedenis toch een aantal bijzonder sterke vrouwen te vinden. Als eerste wordt meestal  Wu Zetian genoemd, de enige vrouw die het ooit tot Keizerin heeft geschopt. Wu Zetian was keizerin tijdens de Tang-dynastie. Tijdens haar leven had ze al grote invloed op de Keizer, en na zijn dood nam ze het stokje van hem over. Ze stichtte zelfs een eigen dynastie en regeerde als Keizerin over China van 690 tot 705, toen ze – hoogbejaard – door een paleisrevolutie werd onttroond.

Hua Mulan, natuurlijk bekend van de Disney-film, is een ander verhaal. Zij neemt als jong meisje de plaats van haar oude zieke vader in het Chinese leger in. Zij vermomt zich als man want alleen mannen konden in die tijd in het leger dienen. Moedig vecht Mulan voor haar land, en offert uit respecteert voor haar vader – in elk geval tijdelijk – haar vrouw-zijn op. Uiteindelijk moet ze haar vermomming prijsgeven en wordt bekend dat deze held eigenlijk een heldin is. Telt het dan eigenlijk wel, is Mulan wel een nvqiangren? Haar heldendaden verricht ze immers als man.

Wat is een sterke vrouw in China?

Dit roept bij mij de vraag op wat dat nu inhoudt, een sterke vrouw in China? Ik leg het voor aan mijn Ayi (schoonmaakster), als ze bij mij thuis aan het werk is. Volgens haar gaat het niet alleen om het hebben van macht. Het gaat in de eerste plaats om onafhankelijkheid, je moet voor jezelf kunnen zorgen. In dat geval slaagt zowel Wu Zetian als Hua Mulan met glans.

De tweede voorwaarde is volgens Ayi onbaatzuchtigheid. Een groter en hoger doel dienen, bijvoorbeeld het welzijn van je familie of – nog groter – het land. Dat klopt voor Hua Mulan maar Wu Zetian voldoet dan niet meer aan de kwalificaties. Het ging haar toch vooral om haar eigen gewin. Het geldt ook niet voor veel van de nieuwe rijke dames: deze smijten met geld en hebben misschien ook wel macht, alleen weinig idealen.

We praten verder en komen tot de conclusie dat Soong Qinling ook een sterke vrouw is. Zij wordt wel ‘Moeder van China’ genoemd. Soong zette zich eerst naast haar echtgenoot Sun Yatsen in voor de revolutie. Na zijn dood kiest ze er echter voor om de Communistische Partij te steunen in plaats van de opvolger van Sun Yatsen, Chiang Kaishek. Chiang is notabene getrouwd is met Soong’s jongste zus Soong Meiling, en dus familie. Soong blijft zich de rest van haar leven inzetten voor China en het Chinese volk en hoewel ze zelf kinderloos blijft, zet ze zich in voor het welzijn van Chinese kinderen.

Keizerin-regentes Cixi

Keizerin-weduwe Cixi

Ook Cixi is een twijfelgeval. De keizerin-weduwe regeerde bijna vijftig jaar over China van 1860 tot 1908. Eerst als regentes voor haar zoon, Keizer Tongzhi en later in naam van haar neef Keizer Guangxu. Er worden Cixi veel fouten en gruweldaden verweten, waaronder het verspillen van geld aan de renovatie van het zomerpaleis. Dit geld was eigenlijk bedoeld voor de versterking van de marine. Cixi koos er echter voor om een deel van dit geld te besteden aan de wederopbouw van het Zomerpaleis.

Door Keizer Guangxu, haar neef, liet Cixi zich aanspreken met baba (vader), dus ook zij speelde een mannenrol maar was verder een elegante vrouw. Ze besteedde veel aandacht aan haar uiterlijk. Zo vond Cixi dat het keizerlijk geel, de kleur van de officiele kleding, haar niet goed stond. Dus zorgde ze ervoor dat er langs haar gewaden een rand in een andere kleur werd geborduurd. In haar haar droeg ze altijd een verse bloem als decoratie.

Sterke Chinese vrouwen anno 2014

‘Vrouwen houden de halve hemel omhoog’, is een bekende uitspraak van Mao Zedong. Nadat de communistische partij in 1949 aan de macht kwam, kregen vrouwen in China dezelfde rechten als mannen. Toch zijn er maar weinig vrouwen die de allerhoogste functies bekleden. Het jaarlijks congres van de CCPCC staat weer voor de deur en het is opvallend hoe weinig vrouwen hier aan deelnemen. In veel landen is het overigens niet anders.

Ik vraag aan Ayi wie zij anno 2014 een sterke Chinese vrouw vindt. Ik verwacht dat ze Li Na zal noemen, de bekende Chinese tennisspeelster en één van de gouden medaille-winnaressen van de Olympische Winterspelen. Of een beroemde filmster of misschien een succesvolle zakenvrouw.

Haar keuze is echter Peng Liyuan, de echtgenote van de huidige Chinese president Xi Jinping. Peng begon haar carriere als soldate maar door haar uitzonderlijke zang-kwaliteiten werd ze als snel professioneel zangeres in het Volksbevrijdingsleger. Zij had haar eigen carriére en woonde het grootste deel van haar huwelijk in Beijing, gescheiden van haar man die voor zijn bestuurlijke functies onder andere in Fujianen Zhejiang verbleef.

Lange tijd waren de echtgenotes van Chinese politieke leiders onzichtbaar. Niet Peng Liyuan, zij vervult de rol van first-lady met verve. Tijdens een bijeenkomst met buitenlandse vrouwelijke gasten deed ze de aanwezige dames een potje gezichtscreme van een Chinees cosmeticamerk kado, te koop voor een paar yuan. Dit leverde haar veel respect op vanwege haar bescheidenheid. Anders dan veel rijke Chinese dames heeft Peng geen behoefte aan dure buitenlandse cosmetica, was de boodschap.

Een mooi bijkomend effect was bovendien dat het Chinese merk door deze actie weer helemaal ‘hot’ werd, en en passant redde ze zo de fabriek van de ondergang. Peng Liyuan kan dus niet alleen prima voor zichzelf zorgen, maar ook voor anderen.

8 maart is het Internationale Vrouwendag. In de tijd dat de meeste Chinezen nog werkten voor staatsbedrijven kregen alle vrouwelijke werknemers deze dag een halve dag vrij en werden er speciale activiteiten en voorstellingen georganiseerd. Tegenwoordig gebeurt dat steeds minder.