Veilig eten in Beijing

Biologische pop-up markt in Sanlitun, Beijing.

Als restauranthouder in Beijing kan ik zeker niet ontkennen dat China nog vele uitdagingen kent met betrekking tot voedselveiligheid. Net als vele andere buitenlanders in China, ben ik ook bezorgd over de kwaliteit van het eten in China. Het zijn natuurlijk niet alleen de buitenlanders die zich hier zorgen over maken. De lokale Chinese mensen maken zich net zo goed zorgen. Het zijn dan voornamelijk hoogopgeleide mensen met kinderen die het zich kunnen veroorloven om geïmporteerde producten te kopen. Voordat ik naar China verhuisde, werkte ik in de supermarktenwereld in Europa als inkoper. Het is grappig om te zien dat de goedkope merken in Nederland worden verkocht voor een premium prijs in China.

Er is echter al een paar jaar wat moois gaande in Beijing. Ik zie veel initiatieven vanuit de gemeenschap die allemaal een steentje willen bijdragen aan veilig eten. In mijn directe omgeving zijn het mensen die het belangrijker vinden om goed en veilig voedsel te verbouwen en leveren aan de lokale bevolking dan het verdienen van veel geld. Ik zal in dit blog een paar voorbeelden geven van zulke initiatieven in Beijing.

Gemeenschapslandbouw

Veilig eten in BeijingRondom de stad vind je tegenwoordig een aantal kleinschalige biologische boerderijen. Deze biologische boeren, vaak vrouwen, verkopen hun producten meestal direct aan de consument. Ze staan bijvoorbeeld op pop-up biologische markten, leveren hun groente direct aan de kantines van internationale scholen en bezorgen Community Supported Agriculture (CSA) dozen.

De wereldwijde trend van gemeenschapslandbouw, oftewel CSA is nu ook opgepikt in China en je ziet steeds meer soortgelijke initiatieven opduiken. De eerste CSA boerderij in China werd opgericht in 2008 in de buitenwijken van Beijing. Ondertussen zijn er tientallen CSA ondernemingen en projecten in Beijing waar je aan mee kan doen. Je betaalt dan vooraf een vast bedrag zodat de boer de productiekosten kan dekken en in ruil daarvoor krijg je een gedeelte van de oogst die op biologische manier geteeld is. De landbouw is kleinschalig en alleen gericht op de lokale gemeenschap. Deze seizoensgebonden biologische producten zijn verser wanneer ze bij de consument terechtkomen maar helaas ook duurder. Net als in Nederland is biologisch eten niet goedkoop en daarom slechts beschikbaar voor een kleine groep mensen. De mensen die ik ken in deze ondernemingen zijn dit gaan doen in de eerste plaats omdat ze iets tegen de voedselschandalen willen doen en zelf goed, gezond en veilig willen eten. Als je de producten in de winkels niet kan vertrouwen, dan maar zelf verbouwen en delen met je vrienden, kennissen, buren en via-via mensen.

Biologische pop-up markten

Naast het verbouwen, organiseren de biologische boeren in Beijing ook pop-up markten. Tegenwoordig vind je met regelmaat biologische pop-up markten op verschillende locaties in de stad om de biologische producten toegankelijk te maken voor iedereen. Voorheen werden deze markten vaak buiten het centrum, rondom de derde ringweg in het oosten gehouden, maar sinds kort worden er ook in het hartje van het centrum zoals Sanlitun dit soort markten georganiseerd. Bijvoorbeeld door Erica Huang die de “Farm to Neighbours” markt in het oude centrum (Gulou) van Beijing organiseert. Niet alleen verkopen de boeren hier hun producten in een hip muziek- en eetcafé (Modernista) maar worden de gerechten die de bezoekers van het café kunnen nuttigen die dag ook meteen klaargemaakt met de biologische producten van de boeren. Mensen kunnen dan meteen proeven wat het verschil is.

Veilig eten in Beijing

Stadstuintje in Beijing.

Urban Gardening

In Beijing heeft bijna niemand een tuin achter het huis waar we eventueel iets zouden kunnen verbouwen, al is het maar een klein tomatenplantje. Je ziet echter meer en meer mensen die zelf iets willen groeien. Van oudsher hebben mensen in het oude stadsgedeelte (de hutongs) van Beijing altijd wel groenten en planten zoals chili, pompoenen, kalebassen en courgettes in potten voor hun deuren verbouwd. Nu zie je meer en meer de trend dat mensen op de balkons en daken van hun appartementen moestuintjes onderhouden. Lin Lin is een ontwerpster en heeft het biologische café Spoonful of Sugar in het historische Dashilar district geopend. Hier serveert ze alleen seizoensgebonden gerechten en promoot ze sustainable urban lifestyle. Zij onderhoudt ook een dakterras met stadstuintjes met behulp van aquaponics. Haar aquarium combineert ze met het verbouwen van pepers, sla en tomaten op haar dakterras. Dit is een trend die je steeds meer ziet in China, niet alleen in de grote steden zoals Beijing en Shanghai maar ook bijvoorbeeld in Dali in Yunnan.

Farm to Table diner

Het is belangrijk om te weten waar je eten vandaag komt. In China zie je deze trend ook langzaam opkomen. Er komen steeds meer restaurants die niet alleen seizoensgebonden gerechten serveren maar ook duidelijk erbij vermelden waar de producten vandaan komen. De Chinese ondernemers Stone en Lynn werkten in het verleden op een biologische boerderij en hebben nu een eetgelegenheid genaamd Stone’s Kitchen gelegen boven een biologische winkel. Dit is een privé-restaurant waar chef Stone alleen maar Farm to Table diners houdt. Elk diner is anders. Chef Stone gebruikt alleen wat er die dag geleverd wordt door de biologische boerderij en maakt dan pas het dagmenu. In de winter zul je veel pompoen, Chinese kool en zoete aardappelen op het menu tegenkomen terwijl het in de zomer veelal bladgroente, komkommers, tomaten en courgette zullen zijn.

Is het echt biologisch?

veilig eten in Beijing - Stone kitchen

Misschien ben je sceptisch wanneer je leest over biologische boerderijen in China en vraag je je af hoe biologisch biologisch precies is. Ik kan het je niet verwijten want het klopt dat biologisch hier in China anders is en andere standaarden heeft dan in Nederland. Soms vragen mensen mij: “En hoe zit het met de vervuilde grond, water en lucht? De kleine biologische boeren kunnen dit niet veranderen of beïnvloeden. Maar aspecten zoals de hoeveelheid pesticiden en bemesting ligt wel binnen hun macht om te controleren. De biologische producten die ik zelf koop in Beijing hebben niet het officiële biologische label van de overheid (Chinese National Organic Product Standard (CNOPS)) wat in 2005 werd ingevoerd. Helaas hebben de meeste boeren niet de financiën om hun groente te laten certificeren. In China moet de certificering per plantsoort, groente of product geanalyseerd worden om het officiële CNOPS label te krijgen. De certificering is duur en tijdrovend.

In plaats van één biologisch product te verbouwen en dat officieel gecertificeerd te krijgen, kiezen de boeren ervoor hun producten niet te certificeren en zich te focussen op een groot aanbod van diverse groente die je normaal gesproken niet terugziet in de biologische schappen van de supermarkten. Tevens behouden ze de kleinschaligheid die bijdraagt aan het vertrouwen tussen de boer en de klant. De boeren die mijn groente verbouwen zijn intussen goede vrienden geworden, en ik weet zeker dat zij geen chemische mest of pesticiden gebruiken. Ik weet ook dat zij vanuit een sterke passie zo goed als ze kunnen veilig eten verbouwen. En passie is een hele goede drijfveer tot verandering.

Dit verhaal werd geschreven in samenwerking met Maysha Lin.

Lees ook deze verhalen op China2025.nl:
Biologisch boeren in China: hoe logisch is dat? door Maaike Harmsen
Zalig of schandalig? China’s voedselveiligheid door Ed Sander