In mijn vorige artikel heb ik het vooral gehad over antroposofie in zijn algemeenheid en hoe dat in China beleefd wordt. In dit artikel ga ik wat meer in op de introductie van de Vrije School in China.

Individueel versus de wil van de staat

In de Waldorf-aanpak staat de individuele ontwikkeling centraal. De eigenheid in doen en handelen is al aanwezig in het kind. Het kind moet gestimuleerd worden om deze ten volle te ontwikkelen. In het traditionele Chinese schoolsysteem wordt alles klassikaal gedaan, volgens de norm, zonder dat ingegaan wordt op individuele behoeften. Met de introductie van schooltypen als Waldorf maakt China daarom niet alleen kennis met nieuwe leersystemen, maar ook met een totaal nieuwe manier van denken en van een nieuwe manier van omgang van het individu met de maatschappij.

Jonge kinderen

Leerlingen uit de bovenbouw zetten meubels voor de nieuwe school in elkaar

Voor jongere kinderen (peuters en kleuters) zijn er talrijke initiatieven, verspreid over heel China. Zo is de internationale organisatie Motherground in Shanghai actief in het oude stadsgedeelte nabij de Jing’an Tempel in het centrum van de stad. Hier worden dagelijks activiteiten voor ouders en kind georganiseerd om kinderen in de peuter- en kleuterleeftijd verder te helpen in hun ontwikkeling, en ook de ouders daarbij aanwijzingen te geven. Anders dan gebruikelijk in China leren de kinderen hier door te spelen, in plaats van te gehoorzamen en te oefenen. Aan ouders wordt uitgelegd hoe ze hun kinderen dankzij dit spelen kunnen stimuleren in hun ontwikkeling.

Middelbare school

Voor kinderen in de leeftijd van de middelbare school is er in de grote stad Guangzhou in een boerderij een Waldorf School opgericht, de Shan Shui Tao Yuan School. Deze school bestond al jaren als lagere school en begon twee jaar geleden met de bovenbouw voor 8-10 leerlingen. Deze is opgebouwd door een heel gecommitteerde groep leraren. Ook letterlijk opgebouwd samen met de leerlingen, omdat er ook nog geholpen moest worden met bestrating aanleggen en lokalen aftimmeren.

Leerlingen uit de bovenbouw zetten meubels voor de nieuwe school in elkaar

Momenteel werken er acht leraren aan deze school, die worden ondersteund door Christine Cornelius. Al deze leraren zijn zeer gemotiveerd, ondanks de sociale druk die zij ervaren. De Chinese onderwijscultuur is, net als de gehele Chinese cultuur en de leer van Confucius, top-down: de baas bepaalt, eigen inbreng is zo goed als onmogelijk. Een leerling moet huiswerk maken, punt, en als een leerling dat niet doet, wordt niet gekeken naar de oorzaak van dit gedrag. Als een leerling zich niet aan de instructies houdt is de kans groot dat hij of zij van school wordt gestuurd, ook al zijn de resultaten nog voldoende.

Verandering in het Chinese systeem

Toch is er onder de leraren die op de Shan Shui Tao Yuan School werken wel een gevoel dat het Chinese onderwijssysteem moet veranderen, en dat zijzelf ook willen veranderen. Daarvoor zullen zij dus niet alleen het traditionele onderwijssysteem achter zich moeten laten, maar ook in contact komen met de families van de leerlingen, en aan hen moeten uitleggen waarom zij denken dat het belangrijk is om het anders te doen. En dat is, in een systeem waar het examen van de middelbare school als de heilige graal wordt beschouwd, en waar school en familie twee gescheiden zaken zijn, geen gemakkelijke opgave. Ook de familie van het kind zal mee moeten gaan in deze opvoeding.

Daarnaast hebben veel leerkrachten nog te maken met de oordelen van hun eigen ouders, die niet altijd begrijpen waar hun kinderen mee bezig zijn. Deze ‘moeder-controle’, zoals Christine het noemt, speelt veel leraren parten. De leraren en ouders moeten als het ware een soort innerlijke strijd voeren.

Waarom de Vrije School?

In onderstaand filmpje leggen ouders uit waarom ze voor de Waldorfschool hebben gekozen, en wat voor een maatschappelijke strijd er moet worden geleverd. Bij de bovengenoemde acht leraren van de middelbare school heeft de moed om zelf te veranderen ter wille van de kinderen tot nu toe gelukkig stand gehouden. Ook dit jaar gaat Christine weer twee maal een twee weken met ze werken. In de verwachting weer een paar stappen met hen te kunnen zetten, in dit spannende traject.