Woensdag 10 september is wereld zelfmoordpreventiedag. China heeft de afgelopen jaren een spectaculaire daling van het aantal suïcides gezien. Maar er is één specifieke groep waar zelfmoord steeds vaker voorkomt.

Een vrouw die in het water springt na overspel van haar echtgenoot. Een jongen die door medeleerlingen en leraren zo wordt vernederd dat de dood een mooi vooruitzicht lijkt. Een migrantarbeider springt van het dak van de fabriek nadat zijn familie om steeds meer financiële bijdrages vraagt.

Het zijn zomaar wat berichtjes uit het Chinese nieuws. Korte berichtjes die zelden tot grote ophef leiden, behalve als de (poging tot) zelfdoding voor het gretige oog van de camera’s plaatsheeft.

De officiële cijfers van het Chinese nationale statistiekbureau hielden lange tijd gelijke tred met het wereldwijde gemiddelde. China had daarmee volgens de autoriteiten een veel lager zelfmoordpercentage dan andere Aziatische landen. Het lage cijfer had te maken met slechte registratie van onnatuurlijke sterfgevallen, maar misschien ook met de ongemakkelijkheid van Chinese autoriteiten met zelfdoding in het arbeidersparadijs.

Recenter kruipen de cijfers meer in de richting die veel deskundigen altijd al veronderstelden. In 1999 meldt China een officieel zelfmoordcijfer van 22,23 personen per 100.000 inwoners. Dat is een van de hoogste suïcideratio’s ter wereld, waarbij opvalt dat relatief veel Chinese vrouwen zelfmoord plegen, terwijl wereldwijd vaker mannen voor de dood kiezen. Dat betekent dat in dat jaar ongeveer 290.000 mensen een einde aan hun leven maakten; 800 personen per dag. Ter vergelijking: in dat jaar plegen ongeveer 10 van iedere 100.000 Nederlanders zelfmoord.

Groot is de verbazing onder deskundigen dan ook als de Universiteit van Hong Kong in juli van dit jaar publiceert over een spectaculaire daling van het aantal zelfdodingen in China. In de periode 2009-2011 is het cijfer gezakt naar 9,8 per 100.000 inwoners; een daling van 58 procent ten opzichte van tien jaar eerder.

De onderzoekers denken dat urbanisatie de belangrijkste reden voor de daling is. Onder plattelandsbewoners komt relatief vaker zelfmoord voor dan bij stadsbewoners. Naarmate er eenvoudigweg meer mensen in de grote stad hun geluk zoeken, neemt het percentage zelfmoorden af.

Maar ook onder stadsbewoners daalt het percentage zelfmoorden. De onderzoekers rekenen dat toe aan het feit dat meer Chinezen het materieel goed hebben en positiever naar hun eigen toekomst kijken.

De daling van de suïcideratio is het grootst onder jonge vrouwen op het platteland: -90 procent. Volgens de onderzoekers heeft dat twee oorzaken. Meer jonge vrouwen kiezen ervoor een toekomst in de stad op te bouwen, zeker degene die ongelukkig zijn met de harde leefomstandigheden op het platteland. Degene die blijven, lijken zich te schikken in hun lot. Maar er is ook een praktische reden: veel zelfmoordenaars op het platteland kiezen voor het innemen van pesticides, dat op de boerderij ruim voorhanden is. In de afgelopen jaren zijn pesticides minder giftig geworden, waardoor impulsieve pogingen minder succesvol zijn.

Wel constateren de onderzoekers een stijging van het percentage zelfmoorden bij ouderen. Weliswaar is het percentage zelfdodingen in deze groep de afgelopen vijftien jaar gedaald, maar de laatste jaren is er weer sprake van een toename in deze groep.

De onderzoekers vragen meer aandacht voor sociale problemen zoals eenzaamheid en financiële problemen bij ouderen.

Maar er is één specifieke groep Chinezen waar tegen de trend in het aantal zelfmoorden sterk toe lijkt te nemen: het partijkader. Het Britse weekblad The Economist telt op basis van mediaberichten 62 zelfmoorden in de eerste zes maanden van 2014 onder hoge partijbazen, bestuurders en topmanagement van staatsbedrijven.

Autoriteiten spreken van ‘hoge werkdruk en mentale spanning’ als oorzaak. Maar één ding hebben deze zelfdodingen gemeen: de slachtoffers waren onderwerp van corruptieonderzoek. Officiële statistieken bestaan niet over dit onderwerp, maar het zou zo maar kunnen dat Chinezen die door de disciplinecommissie van de communistische partij in het nauw worden gebracht de dood verkiezen boven de schande te worden ontmaskerd en alle onrechtmatig verkregen rijkdom te moeten inleveren. Zelfmoord heeft in ieder geval één groot voordeel: volgens de partijregels moet disciplinair onderzoek worden gestaakt als de verdachte overlijdt.

 

De Reis door China in 48 Dagen gaat verder op donderdag 18 september: Bamboedag.