Vrijdag 21 november is werelddag van de televisie. China kent duizenden televisiekanalen. Zowel staatszenders als commercieel. Maar één ding hebben ze gemeen: het censuurbureau bepaalt wat er is te zien.

Het best bekeken tv-programma ter wereld is CCTV’s Nieuwjaarsgala. Zang, dans, een beetje goochelen, een paar sketches, een snuifje aandacht voor iedere etnische bevolkingsgroep en dat uren achter elkaar. Dat is de succesformule van de show die staatstelevisiezender CCTV ieder jaar met Chinees nieuwjaar presenteert. Dit jaar keken er ongeveer 750 miljoen Chinese tv-kijkers naar.

De grote ster van het programma is sinds de start in 1983 Peng Liyuan. Met haar nachtengaalstemmetje zong zij jaar in jaar uit menigeen patriottistisch lied. Tot 2012 was zij vele malen bekender dan haar man: de huidige president en partijleider Xi Jinping. Zijn broer is overigens getrouwd met een andere ster uit het Nieuwjaarsgala: Zhang Lanlan.

Al vroeg zagen de Chinese leiders het belang in van een nationale televisieorganisatie onder supervisie van de staat. Op 2 september 1958 begon CCTV Beijing zijn eerste uitzendingen. In 1963 begon CCTV-2; in 1969 CCTV-3.

Vandaag de dag zijn er 45 CCTV-kanalen; 22 vrij toegankelijk en 23 betaalde kanalen.

Nederlandse kijkers kennen misschien CCTV-9, het Engelstalige nieuwskanaal van de Chinese staatsomroep. Boordevol ingevlogen Britse en Amerikaanse presentatoren en verslaggevers, die sinds 2003 proberen het nieuws met Chinese karakteristieken op een geloofwaardige manier voor een buitenlands publiek te brengen.

Maar het aanbod van CCTV is tegenwoordig het topje van de tv-berg. Ook provincies, regio’s en steden hebben hun eigen overheidskanalen. En in toenemende mate zijn er ook commerciële tv-zenders. In totaal heeft China tegenwoordig meer dan 3.000 tv-stations.

Commerciële tv-zenders zijn voor hun financiering afhankelijk van advertentie-inkomsten; in tegenstelling tot CCTV dat grotendeels afhankelijk is van overheidsgeld. Dit jaar wordt er in China voor 119 miljard yuan aan reclamezendtijd verkocht (14,5 miljard euro).

Maar net zoals de staatstelevisie staan de programma’s van de commerciële stations onder controle van het Staatsbureau voor Film, Radio en Televisie. Er is wel een belangrijk verschil. Waar de programmering van CCTV in sterke mate wordt beïnvloed door ideologische motieven, streven de commerciële stations naar zo veel mogelijk kijkers. Met spelshows, talentenjachten en buitenlandse tv-series uit de VS en Zuid-Korea slagen zij daar bijzonder goed in. In 2008 begonnen commerciële zenders met hun opmars en sinds 2009 kijken er meer Chinezen naar dan naar CCTV-zenders.

Dat baart de Chinese leiders zorgen, want televisie wordt door hen nog meer dan de geschreven pers als de ‘keel en tong’ van de partij gezien om de massa’s te bereiken. Het Staatsbureau voor Film, Radio en Televisie bemoeit zich dan ook frequent met de programmering van de commerciëlen: niet teveel buitenlandse tv-series of talentenshows. Grote tv-stations worden verplicht Xinwen Lianbo, het CCTV-journaal van zeven uur ’s avonds uit te zenden. Het journaal waarover Chinezen grappen dat het iedere dag uit dezelfde drie onderwerpen bestaat: de Chinese leiders werken hard, het buitenland is een chaos en het Chinese volk is tevreden.

Maar er is een nieuwe uitdaging: internet. Steeds meer Chinezen kijken televisie via hun mobieltje of tablet. Buitenlandse speelfilms en tv-series worden via streaming video door tientallen miljoenen Chinezen bekeken. Zelfs van Chinese leiders is bekend dat ze graag online kijken naar Amerikaans drama zoals House of Cards.

Maar een distributiekanaal dat zich aan de controle van de staat onttrekt; dat kan natuurlijk niet! In april werd al een ban afgekondigd over het online verspreiden van vier populaire Amerikaanse tv-series: NCIS, The Good Wife, The Practise en The Big Bang Theory. Niemand weet waarom juist deze series in ongenade zijn gevallen, want CCTV bleef deze series op het open kanaal gewoon uitzenden.

En begin november volgde de messivetelevisie in china dat websites met streaming video-diensten buitenlands aanbod alleen nog mogen vertonen na goedkeuring van het staatsbureau voor radio, film en televisie. Iedere uitzending moet door het censuurbureau voor uitzending worden bekeken. Tot teleurstelling van de fans, die soms maanden moeten wachten totdat ze hun populaire series kunnen bekijken.

 

De Reis door China in 48 Dagen gaat verder op dinsdag 25 november: wereld niet-winkeldag.