Zaterdag 4 oktober is werelddierendag. Lange tijd werden in China dieren vooral als productiemiddel of voedselbron beschouwd. Maar naarmate steeds meer Chinezen van de boerderij naar de stad verhuizen, kantelt het beeld.

Ieder jaar wordt in de Zuidchinese stad Yulin op 21 juni de zonnewende gevierd met het hondenvleesfestival. Het festijn is de afgelopen jaren aanleiding voor protesten van dierenliefhebbers en veel negatieve publiciteit. Daar hebben de organisatoren dit jaar wat op gevonden: ze hebben in alle stilte het festival een week vervroegd. Zo konden Chinese hondenvleesliefhebbers ongestoord hun portie hond met lychees opsmikkelen. De liefhebbers menen dat hondenvlees niet alleen lekker, maar ook goed voor de gezondheid is. En de bezoekers vragen zich af waarom het eten van honden zoveel weerstand oproept en het eten van koeien of varkens niet.

Goede vraag. En toch gaan de organisatoren en bezoekers van het hondenvleesfestival aan het kortste eind trekken. Net zoals de organisatoren van het hondenvleesfestival in Zhejiang in 2011 na meer dan 600 jaar een punt achter hun traditie moesten zetten. Het festival in Yulin had dit jaar al met beperkingen van de overheid te maken. Zo mogen honden niet meer zichtbaar voor het publiek worden geslacht en is het ambtenaren, medisch personeel en partijleden verboden om aan het festival deel te nemen.

De controverse rond het festival in Yulin is exemplarisch voor de verandering in het denken over dieren die momenteel in China plaatsheeft. Tot niet zo lang geleden werden dieren vooral als productiemiddel of voedselbron gezien, zoals in zoveel agrarische samenlevingen. Maar naarmate China urbaniseert en zich een stedelijke middenklasse ontwikkelt, verandert het denken over dieren. Tussen 2000 en 2012 nam het aantal huisdieren toe met 35 procent. Naar schatting 33 miljoen huishoudens houden een hond of een kat. Of meerdere. Het aantal honden in de grote stad is zo toegenomen, dat Beijing een éénhondpolitiek heeft afgekondigd. Iedereen die binnen de vijfde rondweg woont, mag maximaal één hond bezitten.

De afgelopen jaren zijn er tientallen liefdadigheidsorganisaties opgericht met als doel dierenwelzijn te bevorderen. Ze zijn betrekkelijk succesvol in hun fondsenwerving en worden toegelaten door de staat, zolang ze zich beperken tot het verspreiden van informatie over misstanden en niet de straat opgaan. Oproepen op het internet worden door tienduizenden –vooral jonge- Chinezen gelezen, verder verspreid en ondersteund. Veel bekende Chinezen uit de entertainment- en sportwereld lenen hun naam aan campagnes. Popfestivals worden gebruikt om jongeren op dierenwelzijn te wijzen.

Werelddierendag

Een levende kip wordt aan een tijger gevoerd in het tijgerreservaat in Harbin. Foto: Maysha Lin

China heeft de afgelopen jaren een serie regels aangenomen die dierenkwelling tegengaat. Zo verbood de Chinese vereniging van dierentuinen vorig jaar dieren te laten optreden om bezoekers te vermaken. Ook moet er een einde komen aan commerciële nevenactiviteiten die nadelig zijn voor gevangen gehouden dieren, zoals het drogeren van roofdieren zodat bezoekers met ze op de foto kunnen. Soms verdienden dierentuinen meer met de verkoop van berengal of tijgerbotten aan producenten van traditionele medicijnen dan de bezoekers in het laatje brachten. Sommige particuliere dierenparken zijn dan ook niet meer dan een serie treurige hokken en modderige veldjes waar dieren worden gehouden. Het kwam ook wel voor dat tegen betaling een levend kalf of geit aan roofdieren werd gevoerd, zodat de bezoekers konden filmen hoe het prooidier werd verscheurd.

Het veranderende denken over huisdieren gaat hand in hand met de toegenomen belangstelling voor bedreigde wilde dieren. De laatste jaren groeien de inspanningen om de flora en fauna te beschermen, al is dat voor veel soorten te laat. De Chinese overheid werkt aan een wet die het aanbieden en consumeren van honden- en kattenvlees verbiedt en boetes van 5.000 yuan in het vooruitzicht stelt (600 euro). Naarmate meer Chinese kinderen opgroeien met huisdieren is het een kwestie van tijd voordat ook deze wet wordt doorgevoerd.

De Reis door China in 48 Dagen gaat verder op vrijdag 10 oktober: de dag tegen de doodstraf.