“Mijn opa was Chinees en ik vraag me af of iemand weet hoe ik meer kan uitvinden over onze familie geschiedenis of wie ik kan contacteren voor een dergelijke zoektocht. Ik heb kopieën van zijn paspoort informatie. Bedankt voor alle ideeën, Lesley.” 

Zoeken naar vooroudersDeze advertentie kreeg ik vorig jaar doorgestuurd via een vriendin. Mijn eerste ontmoeting met Lesley was in een Grieks restaurant in een expat wijk van Beijing. Er was niets Chinees aan de omgeving en zo mogelijk nog minder aan Lesley. Met één grootouder Chinees en de andere drie Dominicaans zag ze er totaal ‘Caribisch’ uit. Ze was opgegroeid in de Verenigde Staten en kwam anderhalf jaar geleden met haar jonge gezin in Beijing wonen voor het werk van haar man. Hoewel het vanwege de taalbarriere en culturele afstand moeilijk was Chinese vrienden te maken, voelde ze zich snel thuis in de dynamische en hartelijke expat wereld.

Ik vroeg haar waarom ze me wilde inhuren om onderzoek te doen naar haar familie geschiedenis. Ze vertelde over haar opa, hoe ze dacht dat hij ergens uit Shanghai kwam en op 17-jarige leeftijd naar de Dominicaanse Republiek was verhuisd. Ze was niet geïnteresseerd in haar algemene familie geschiedenis of in het terugvinden van Chinese familie. Ze wilde simpelweg weten waar haar opa precies vandaan kwam en hoe het er daar uit ziet; niets meer en niets minder. Een nuchtere dame.

Zoeken naar voorouders

Het onderzoek ging van start en om de paar weken sprak ik met Lesley af. Hoe meer ik haar vertelde over de algemene geschiedenis van overzeese Chinezen en over specifieke vondsten betreffende haar opa, hoe geïntrigeerder en betrokkener ze raakte. Na een paar ontmoetingen gaven we haar een rapport waarin we beschreven wat de historische context van haar opa’s geboortetijd en –plaats was, en hoe die context de leefomgeving van haar opa beïnvloedde. Het was het begin van een tocht in zichzelf die hand in hand voortschreed met de zoektocht naar haar opa’s geboorteplaats; een persoonlijk proces dat haar interesse en houding tegenover haar familie geschiedenis meenam naar plekken waar ze nog nooit eerder aan had gedacht.

Lesley’s opa, Luis was geboren in 1916, te midden van de chaos van de ‘Warlord Era’ in de fragiele en jonge Republiek van China. Luis bleek helemaal niet uit Shanghai te komen, maar uit een stad in Guangdong genaamd Kaiping, waar in zijn tijd emigratie eerder een regel dan uitzondering was. Luis groeide op in de meest open, rebelse, en rumoerige provincie van het land, en ging naar school in een geïsoleerd tijdsbestek waarin Guangdong met onderwijshervormingen aan het experimenteren was die, tot op de dag van vandaag, progressiever waren dan China ooit gekend heeft.

De historische context maakte Lesley nog veel nieuwsgieriger: Waarom wilde haar opa nooit over het verleden praten? Waarom koos hij voor de Dominicaanse Republiek? Waarom nam hij nooit meer contact op met familie en vrienden uit China? Wat begon als Lesley’s zoektocht naar de geboorteplek van haar opa was nu een zoektocht naar de man achter hem.

De reis naar het stamdorp

De tijd was aangebroken voor de langverwachte reis naar Kaiping. Lesley’s moeder en zus kwamen speciaal over uit de VS, en aangezien dit de eerste keer zou zijn dat Lesley’s moeder het land van haar vader Luis zou zien, was dit vooral voor haar een emotioneel beladen reis. Anders dan Lesley, ging het haar moeder om een hereniging van de familie; een puur emotioneel verlangen van samenzijn. Hoewel Lesley zich er soms wat schuldig over leek te voelen, bleef ze bijna onverschillig volhouden dat ze geen enkele emotionele behoefte had. Ze wilde simpelweg haar opa kunnen begrijpen.

Twee intense dagen gingen voorbij. Untitled2 Er werd samen met Lesley’s Chinese familieleden gegeten, gelachen en gehuild, dat laatste vooral door Lesley’s moeder. We hebben in het huis gestaan dat was gebouwd met het geld dat Luis vanuit het buitenland had teruggestuurd, we hebben Luis’ naam teruggevonden in het familie stamboek en gebeden voor het graf van Lesley’s overgrootoma. Te midden van alle ouderlijke emoties speelden de kinderen met elkaar in lichte vanzelfsprekendheid.

 

Lesley vond eindelijk haar antwoorden. Untitled3 Haar opa was al op veel jongere leeftijd dan ze had gedacht vertrokken, en zijn vader en twee broers waren of vermoord, of een hongersdood gestorven. Het leek duidelijk dat hij genoeg traumatische ervaringen had opgedaan om er niet aan terug te willen denken. Over de talloze verhalen en verklaringen die we konden opgraven samen met de Chinese familie, zei ze later: “Ik kan nu terugkijken op mijn kinderlijke perceptie van mijn opa met een vredig gevoel van begrip. Veel van zijn beslissingen zijn zinvol gezien de verliezen die hij heeft geleden als kind en het grotere emigratieverhaal van onze Chinese voorouders.”

 Aankomen bij jezelf

Het is nu twee weken na terugkomst in Beijing en we ontmoeten elkaar weer. Ze voelt anders aan en komt rustiger over. En dan komt het: ze vertelt over hoe een week geleden plotseling het kwartje viel en alles op zijn plek belandde. Een week na thuiskomst, nadat haar moeder en zus weer op het vliegtuig zaten, begon ze ‘Kaiping’ pas te verwerken. Haar rationele benadering van het afgelopen half jaar maakte ineens plaats voor een emotionele stortvloed. Terwijl ze vertelt, worden haar ogen rood en stokt haar ademhaling. Alsof er een andere Lesley tegenover me zit, praat ze over gevoelens en over hoe haar concept van ‘thuis’ is veranderd.

“De familieleden die ik heb ontmoet, zijn nu een deel van mij. Voor de eerste keer sinds ik in China woon, voel ik me verbonden met China. Ik voel dat dit nu ook mijn land is. Thuis is niet alleen de VS of de Dominicaanse Republiek meer; thuis is nu ook deze kleine verborgen plaats in Kaiping. Mijn roots voelen nu op de een of andere manier ‘echt’ aan, en niet meer als een soort afstandelijk intellectueel fenomeen. China is nu ‘echt’, mijn Chinese familie is “echt”. Ik had nooit gedacht dat ik me op deze manier zou kunnen voelen over zowel mijn Chinese familie als het land van China zelf.”

Nu, zegt ze, wil haar man ook zijn roots in Puerto Rico opzoeken.