Zondag 16 november is de herdenkingsdag voor verkeersslachtoffers. Nergens ter wereld vallen zoveel doden in het verkeer als in China. En dat is geen wonder wie bedenkt dat een meerderheid van alle chauffeurs pas kort een rijbewijs heeft.

Een vrachtwagen is sterker dan een bus. Een bus is sterker dan een bestelwagen. Een bestelwagen is sterker dan een personenwagen. Een personenwagen is sterker dan een motor. Een motor is sterker dan een scooter. Een scooter is sterker dan een fietser. Een fietser is sterker dan een voetganger.

Zie hier in een notendop de voorrangsregels van het Chinese verkeer. Hier geldt het recht van de sterkste. Vrijwel dagelijks berichten Chinese media over grote en kleinere verkeersongevallen. Soms zijn het berichten die op de lachspieren werken, als onervaren chauffeurs zichzelf in de problemen brengen. Vaak vallen er meerdere doden tegelijk en valt er niet zoveel te lachen.

Als we de cijfers van de Chinese politie mogen geloven, is China een oase wat verkeersveiligheid betreft. Het relatieve aantal verkeersdoden is er drie keer lager dan in veel andere ontwikkelde en opkomende economieën. Sterker nog, ondanks de groei van het autoverkeer neemt het aantal verkeersslachtoffers zelfs af.

Het punt is; die cijfers kloppen niet. Registratie van verkeersongevallen is onzorgvuldig en wordt soms moedwillig gemanipuleerd, omdat de verkeerspolitie wordt afgerekend op het aantal verkeersdoden in hun jurisdictie.

Een goed inzicht geeft een onderzoek uit 2007. In dat jaar registreerde de Chinese politie 81.649 verkeersdoden. Volgens het ministerie van gezondheid stond er in 221.135 gevallen ‘dood in het verkeer’ als oorzaak opgegeven op alle overlijdensaktes in dat jaar. Bijna drie keer zoveel dus.

Volgens de wereld gezondheidsorganisatie WHO vielen er in 2010 in China bijna 276.000 verkeersdoden. Meer dan in enig land ter wereld en meer dan 750 verkeersdoden per dag! Dat betekent dat jaarlijks 20,5 personen per 100.000 inwoners in het verkeer het leven laten. Ter vergelijking: dat jaar stierven in Nederland 3,9 personen per 100.000 inwoners in het verkeer.

Dat is zeker niet het hoogste getal ter wereld. In veel ontwikkelingslanden is de kans in het verkeer om te komen nog veel groter. In Thailand kwamen bijvoorbeeld 38,1 personen per 100.000 bewoners om het leven.

Opvallend is ook de slechte score van veel opkomende economieën. Hier speelt een specifieke problematiek. De groeiende welvaart zorgt ervoor dat steeds meer mensen zich een auto kunnen veroorloven. Dat betekent dat er zich relatief veel onervaren chauffeurs in het verkeer begeven.

Een goede indicatie voor het groeiend aantal automobilisten is het verkoopcijfer van nieuwe auto’s. In 2008 werden 6,78 miljoen nieuwe auto’s verkocht. In 2013 waren dat er 17,93 miljoen. Ga er maar vanuit dat tweederde van alle Chinese automobilisten minder dan vier jaar een rijbewijs heeft.

En dan hebben we het nog niet eens over de waarde van een Chinees rijbewijs. Legio zijn de verhalen over examinatoren die in ruil voor een pakje sigaretten gunstig zijn te stemmen. Ook de weginrichting is niet optimaal. Een inschattingsfout kan daardoor eenvoudig fatale gevolgen hebben.

En dan zijn er nog de veiligheidseisen voor het verkeer die slecht worden gehandhaafd. Overbelasting van vrachtwagens komt vaak voor. Busjes nemen meer passagiers mee dan is toegestaan. In juli kwamen elf personen, waaronder acht kinderen, om bij een ongeval met een schoolbus die eigenlijk voor zeven passagiers was bedoeld, maar in strijd met de regels was omgebouwd om 64 kinderen te kunnen vervoeren.

In dezelfde maand kwamen 43 personen om het leven bij een kettingbotsing op de snelweg. Het dodental was zo hoog doordat zich in de botsing een bestelwagen bevond die illegaal was geladen met alcohol. De vuurzee was zo hevig dat redding van beknelde passagiers onmogelijk was en het duurde vijf uur voordat de brandweer het vuur meester was.

Het ziet er niet naar uit dat dit beeld snel zal kantelen. China kent momenteel 280 miljoen rijbewijshouders. Volgens de belangenvereniging van Chinese automakers zal dit bijna verviervoudigen tot één miljard in 2030. Slechts een op de vijf zal daadwerkelijk een auto bezitten. De rest rijdt incidenteel, in een geleende of gehuurde auto.

Het aantal onervaren chauffeurs zal dus de komende jaren alleen maar hoger worden.

 

De Reis door China in 48 Dagen gaat verder op vrijdag 21 november: wereld televisiedag.