Tseung Kwan O – Background of pinnacles © Kris Provoost

Hong Kong is al even headline nieuws, van ernstige politieke onrust met massaopkomsten, tot één van de weinige plaatsen die succesvol het COVID-19 virus in bedwang hield. Zoals wel veel steden in Azië, is het een plaats vol contrasten. Een cliché dat echter wel waarheid inhoudt in Hong Kong, en al snel bevestigd wordt door iedereen die even een kijkje komt nemen in deze contreien.

Van een indrukwekkende skyline met glinsterende skyscrapers tot hyper-dense woonwijken. Van nauwe straatjes met druipende AC units, tot uitgestrekte natuurlijke landschappen. Van onmenselijke drukke metrostations tijdens de spitsuren tot ongerepte wandelpaden die je (even) doen denken dat je alleen op deze wereld woont. Van Michelin sterren restaurants op de 100e verdieping met zicht over Victoria Harbour tot lokale eetstalletjes met wegwerp stokjes aan de kant van straat. En al deze contrasten maken Hong Kong een razend interessante stad – als alles goed loopt.

En dat doet het al even niet. Het probleem ligt onder andere in nog één van die grote contrasten die Hong Kong kenmerken: de levenskwaliteit en meer in detail: de woningen. Je kunt er bijna niet naast kijken, de luxueuze woontorens die gebouwd werden op de flanken van de bergen op Hong Kong Island. Uitgestrekt en met een ‘million dollar view’ (als zal dat in Hong Kong wel eerder een ‘ten million dollar view‘ zijn.) Echter de overgrote meerderheid is genoodzaakt om in de hyper-dense woonwijken te wonen wat verder uit het centrum: de Hong Kong New Towns.

Lohas Park – A sliver for the future © Kris Provoost

Hong Kong’s New Towns

Hong Kong heeft unieke karakteristieken. Gebouwd op verschillende eilanden, die gekenmerkt worden door glooiende landschappen met bergtoppen die tot bijna duizend meter rijzen. Uitgestrekte ‘country parks’ nemen het overgrote deel van de beschikbare oppervlakte in Hong Kong in. Slechts 7% van de totale oppervlakte is geclassificeerd als ‘residential areas’. Met een steeds groeiende bevolking, wordt het almaar krapper en krapper wonen op de kleine reepjes land die nog beschikbaar zijn. In de jaren 70 had de overheid van Hong Kong het idee om verschillende New Towns te ontwikkelen. Deze werden de afgelopen vijftig jaar gebouwd en uitgebreid naar een totaal van negen New Towns verspreid over voornamelijk de New Territories (een regio ten noorden van Kowloon). Het resultaat levert surreële beelden op.

De New Towns volgen steeds eenzelfde principe. Het doel is voornamelijk om residentiële woonwijken te creëren die de druk op het land wat doen verlagen. Doorspekt met een minimaal aantal commerciële en recreatieve functies, is het vooral de hoge densiteit die opvalt. De negen New Towns hebben een gemiddelde densiteit van 30.000 inwoners per vierkante kilometer (Manhattan, de county met hoogste densiteit in de U.S.A. heeft een densiteit van 28.000 inwoners per vierkante kilometer), Naast de densiteit, is het vooral het contrast met het omliggende landschap dat opvalt. Woontorens die tot 75 verdiepen tellen worden gebouwd naast ongerepte natuur, met eindeloze bergkammen. Twee elementen die moeilijk met elkaar te verzoenen zijn. Het is een tafereel die zich overal in Hong Kong afspeelt.

Tsuen Wan – Natural and manmade mountain ridges © Kris Provoost

Een onmogelijk dilemma

Hier ligt het dilemma dat Hong Kong zal moeten oplossen de komende decennia. Met stijgende appartement prijzen (Hong Kong is het nu al veruit de duurste stad om een appartement te kopen) en steeds minder beschikbaar land, lijkt de toekomst grim. Een grimmige atmosfeer die vooral de jongere generatie treft. Wonen in Hong Kong wordt stilaan onbetaalbaar en onleefbaar. Want een gans leven hard werken om dan je laatste levensjaren te spenderen in apartemen(tje) van 30-40 vierkante meter is niet echt hoopgevend.

In Hong Kong draait alles om geld, niet omdat de bevolking hebzuchtig is, eerder omdat het de enige manier is om te overleven. Waar je in vorige generaties met hard werk een mooie toekomst kon uitbouwen voor jezelf en je familie, is dit nu slechts in enkele gevallen nog mogelijk. Oplossingen zijn er, maar worden tegengehouden. Hong Kong wordt geregeerd/gerund als een bedrijf, en een bedrijf moet winst maken, ook als die winst komt van de bevolking die geld moet afdragen van zijn loon. En ja, dat is in elk land zo, belastingen, die trouwens behoorlijk laag zijn in Hong Kong. Maar je betaalt het drievoudig terug als uiteindelijk genoeg geld bijeen geharkt heb om die eerste storting te doen voor dat kleine appartementje dat je wilt kopen.

Oplossingen dus, als het van de huidige regering afhangt is dat verdere landaanwinning (27% van de bevolking woont al op 70 km2 gewonnen land). Met grote financiële en ecologische gevolgen van dien. Een andere oplossing is om gewoon nóg kleiner te gaan wonen (elke inwoner van Hong Kong heeft tegenwoordig een gemiddelde van 16 km2 woonoppervlakte). Dit wekt onmiddellijk vragen op ten tijde van COVID-19 en social distancing. Nu we op de (hopelijk) laatste benen lopen van de lockdowns, komen de mentale problemen naar boven. Mentale gezondheid en wonen/werken in mini-sized appartementjes zijn uiteraard geen goede combinatie.

Tsing Yi – Mountain top © Kris Provoost

Een stad om voor te vechten

Of – en dit is een gevoelig onderwerp – wordt de beschikbare landoppervlakte in Hong Kong herverdeeld en worden er een paar procenten van de Country Parks gebruikt als woongrond? Een gevaarlijk precedent in Hong Kong, waar alle Hongkongers enorm van hun natuur houden, zeker in tijden van een pandemie. En een even gevaarlijker precedent als je weet dat de regering van Hong Kong bestaat uit verschillende representatieven van de grootste bedrijfstakken in Hong Kong, en dus ook die van de onroerend goed bedrijven. Als men de vinger geeft neemt hij de hand, weliswaar. Wat de oplossing dan ook wordt, de toekomst zal nog een tijdje grim blijven. En laat dat nu net de oorzaak zijn van de politieke onrust die Hong Kong nu intussen al een jaar in de ban houdt. Wat zal die toekomst zijn?

Naast de vele sociale problemen is en blijft Hong Kong een onwaarschijnlijke plaats om te wonen. Neem de metro voor enkele stops of spring op een kleine minibus die door de bochten scheurt, en je bevindt je in die ongerepte natuur voor een deugddoende wandeling. Als je dan de stad ziet glinsteren van op de berg toppen, denk je al snel, ja Hong Kong heeft problemen, maar wat blijft het toch een van werelds meest levendige steden. En daar zullen miljoenen Hongkongers voor blijven vechten.

Ap Lei Chau – Green density © Kris Provoost

 

Klik op de foto’s voor een grote versie.

Kijk voor meer foto’s op de website van Kris Provoost.