Gemaskerde demonstratie

Wie is Lü Pin?

Lü Pin is een van de spilfiguren binnen het hedendaags Chinees feminisme. Als leidster van de grassroots beweging richtte zij een tiental jaren geleden Feminist Voices op, het meest invloedrijke sociale media platform over feminisme in China. Drie jaar geleden werd deze site echter offline gehaald door de Chinese autoriteiten, die het platform beschouwden als een directe dreiging voor hun communistische idealen. Sindsdien is Lü Pin in een soort van zelfballingschap in de Verenigde Staten.

Wat Lü Pin zo bijzonder maakt, is dat ze erin slaagde (en slaagt) succesvol samen te werken met een jongere generatie Chinezen. Dit is niet zo evident, omdat er in China erg veel waarde gehecht wordt aan de sociale hiërarchie tussen jongeren en ouderen. Onder andere door middel van Feminist Voices kon Lü echter een groot en gevarieerd publiek aanspreken en mobiliseren.

In het kader van de naderende verjaardag van Internationale Vrouwendag stemde Lü Pin in met een interview voor China2025.nl. Hier de interessantste gesprekspunten even op een rijtje.

Overzicht 2020 en invloed COVID-19 op feministische beweging

2020 was een chaotisch jaar, om op z’n minst te zeggen. Ook op de feministische beweging had de oprukkende coronapandemie een grote invloed. Wanneer Lü Pin terugblikt op dit jaar, ziet ze zowel negatieve als positieve gevolgen.

In Europa zagen we het voorbije jaar heel wat oproer veroorzaakt door vrouwenrechtenorganisaties. Zo waren er de protesten voor abortusrechten in Polen, of het MeToo-proces tegen mediafiguur Bart De Pauw in België. Ook werd voor het eerst een vrouwelijke vicepresident verkozen in de VS. In China was er volgens Lü Pin echter geen sprake van dergelijke noemenswaardige gebeurtenissen of grote structurele veranderingen. Wel vindt zij het opvallend dat feministische stemmen nu meer en meer aandacht hebben gekregen van de mannelijke bevolking in China, terwijl deze voordien net zo goed mogelijk haar best deed deze stemmen te negeren of in de kiem te smoren.

Door de strenge lockdownmaatregelen in China konden er geen activiteiten en protestacties georganiseerd worden door feministische groeperingen. Wel bleef het activisme online verder leven, maar volgens Lü was dit sowieso al typerend voor de feministische beweging in China. Wat haar ook opvalt, is dat de Chinese overheid de sociale controle verhoogde in naam van de volksgezondheid. Maar hiermee versterkte ook hun greep op onder andere de feministische beweging, zowel online als offline.

“Een pak slaag is geen teken van affectie, een scheldpartij is geen teken van liefde, liefde zou geweldloos moeten zijn”. Dit is een woordspeling op de Chinese uitdrukking “Een pak slaag is een teken van affectie, een scheldpartij is een teken van liefde” (dǎ shì qīn, mà shì ài), waarmee bedoeld wordt dat enige ruzie en meningsverschillen bij een relatie horen.

Universeel feminisme vs lokale context

Op de vraag of feminisme volgens Lü iets universeel is, of juist sterk afhankelijk is van lokale contexten, antwoordde ze dubbel. Enerzijds beschouwt Lü feministische theorie en ideeën als iets universeels. Volgens haar moeten vrouwen wereldwijd de handen in elkaar slaan en samenwerken om de patriarchale samenleving te veranderen.

Anderzijds erkent ze dat vrouwen van verschillende landen in verschillende situaties verkeren. Hierdoor is de problematiek waarmee deze vrouwen te maken krijgen erg uiteenlopend. Zo stelt Lü dat er in China rekening gehouden moet worden met de politieke context. Denk bijvoorbeeld aan het éénkindbeleid, hét voorbeeld bij uitstek van de sterke staatsinmenging in de levens van Chinese vrouwen. Een ander voorbeeld zijn de zogenaamde shengnü of leftover women. Dit is een stigma dat de overheid op single vrouwen van boven de dertig kleeft, om op die manier vrouwen aan te moedigen te kiezen voor een traditioneel gezinsleven en niet voor hun carrière.

Ook zorgt de strikte staatscontrole ervoor dat er weinig of geen vrijheid van meningsuiting is. Hierdoor hebben sociale bewegingen weinig plaats zich te organiseren. Lü Pin is dan ook erg trots op haar en anderen hun prestatie zich te ontwikkelen en verder te bestaan in deze strenge en beperkte omgeving.

Radicaal feminisme

Lü Pin staat erom bekend voorstander te zijn van radicaal collectief activisme. Dit is ook de reden dat ze momenteel in het buitenland verblijft, en waarschijnlijk niet snel zal terugkeren naar China. Zelf zegt ze geen agenda te hebben tegen de Chinese overheid, maar ze denkt dat de autoriteiten haar niet meteen met open armen zouden ontvangen. Gelukkig kan Lü dankzij het internet makkelijk contact houden met collega’s en vrienden in China. Sociale media zorgt er volgens haar voor dat geografische afstand nu een minder groot probleem is voor de beweging dan vroeger.

Lü Pin benadrukt wel dat het belangrijk is te definiëren wat ze precies bedoelt met ‘radicaal’ activisme. Volgens haar is het een synoniem van ‘direct’ activisme, waarmee ze bedoelt dat we als samenleving niet kunnen zitten wachten op verandering, maar zelf de handen uit de mouwen moeten steken. Vrouwen hebben volgens Lü echter geen kapitaal, of geen sociale macht in de maatschappij. De enige manier om in opstand te komen is dan ook dat vrouwen ‘zichzelf’ moeten gebruiken en samen met andere vrouwen in de frontlinie moeten vechten om verandering teweeg te brengen. Dit is wat Lü bedoelt met out of the system resistance.

“Wij willen ambtenaren zijn, we hebben geen gynaecologisch onderzoek nodig”. Op het geïmproviseerde ondergoed dat de demonstranten dragen staat “geen onderzoek”.

Toekomst

Wat de toekomst betreft vertelt Lü nog geen concrete plannen te hebben. De coronapandemie bemoeilijkt het organiseren van activiteiten en acties. Ook voor haar sociale media platform Feminist Voices is Lü niet meteen van plan een alternatief op te richten. Volgens haar is er tegenwoordig geen nood meer voor één centraal platform, omdat er enorm veel gebruik wordt gemaakt van allerlei andere media outlets. Zo is er een grote toename van het gebruik van video en muziek om feministisch boodschappen over te brengen.

Wat Lü zorgen baart is de steeds groter wordende contra-feministische beweging in China. Deze is (met steun van de overheid) steeds actiever aan het worden. Omdat er in China weinig tot geen privacy is en de overheid alles ziet en hoort, hebben vele mensen ook schrik zich online uit te spreken over bepaalde zaken. In Lü’s ogen wordt de dreiging van de contra-feministische beweging hierdoor alleen maar groter.

Lü’s toekomstbeeld is dus niet bepaald rooskleurig. Volgens haar zal het conflict tussen de overheid en de feministische beweging alleen maar scherper worden. Dit komt omdat zowel de autoriteiten als de feministische activisten niet snel zullen toegeven of opgeven. Dit conflict wordt bijvoorbeeld weerspiegeld in dat de Chinese overheid momenteel wil dat de geboortecijfers opnieuw stijgen. Chinese vrouwen worden dus sterk aangemoedigd kinderen te krijgen. Dit gaat echter in tegen de ambities van een grote groep jonge geschoolde vrouwen. Zij willen net eerder kiezen voor een carrière en een gezinsleven uitstellen of zelfs uitsluiten. Maar wanneer zij hier openlijk voor uitkomen, worden ze geconfronteerd met discriminatie in de hedendaagse Chinese samenleving. Lü is echter van mening dat de feministische beweging een prominente plaats zal blijven innemen, hoewel de voortdurende pogingen van de overheid om de publieke ruimte steeds verder in te perken.

Solidariteitsrally

Hoop

Toch eindigde Lü Pin het gesprek op een positieve noot. Ze is van mening dat we niet pessimistisch mogen zijn want uiteindelijk kan niemand de toekomst voorspellen. Hoop doet tenslotte leven! In Lü’s ogen ligt deze hoop vooral in de jongere generatie feministen. Ze gelooft dat deze Chinese jongeren zich steeds bewuster worden van feministische ideeën en ze ondanks de vele hindernissen niet gemakkelijk zullen toegeven aan de overheid.

Ten slotte had Lü nog wat goede raad voor vrouwen (en mannen!) overal ter wereld. Ze benadrukt dat het belangrijk is aandacht te schenken aan feministische bewegingen wereldwijd, zeker in landen met eens streng autoritair regime zoals China. Ze erkent dat het niet altijd makkelijk is om dit te doen, aangezien dit voor velen van ons een ver-van-mijn-bed-show is. Toch is deze kennis en dit bewustzijn belangrijk om zelfverzekerder te zijn over de feministische beweging. Deze heeft volgens Lü veel meer potentieel dan velen zouden denken.

Het lezen van dit artikel was dus alvast een eerste stap in de goede richting!